Siguroni të dhënat tuaja në Web

Përcjellni se cfare IE, Firefox dhe Opera zbulojnë të tjerëve për ju; shlyeni të dhënat personale me një click në FireFox dhe Opera

(presheva.com) - Internet Explorer, Firefox, Opera si dhe web lexuesit tjerë ruajnë të dhëna precize rreth aktiviteteve tuaja në rrjet, edhe atë jo vetëm në dritaret e historisë së vizitave. Shlyerja e gjurmëve virtuale në internet lë edhe historinë e lexuesit i cili siguron fshehtësi por njëkohësisht mund edhe të përmirësojë performansat e kompjuterit, ku gjithashtu ju mundëson që të lironi një hapsirë në disk.
Këshillat e mëposhtme do të ju ndihmojnë se cfarë mund të zbulojnë personat tjerë mbi surfimet tuaja nëse punoni me Internet Explorer 6 (me service Pack 2 për Windows XP), FireFox 1.5 dhe Opera 8.51.

"Cookies"
Si e di psh Amazaon.com se ju jeni personi X kur shikoni ofertën e librave? Pse lokacioni i New York Times kërkon që gjatë lajmërimit të shkruani username dhe pasword dhe kur kyceni në bibliotekën, ajo automatikisht ju paraqet si të jeni kycur prej kompjuterit personal?
Përgjigja është - për shkak të "cookies", datoteka të vogla teksti me informata të cilat lokacioni i instalon në kompjuterin tuaj kur ju ato i vizitoni.
Sipas rregullës, cookies nuk janë kërcënim për privatizmin tuaj, sepse ato kryesisht shkëmbejnë informata vetëm për lokacionet që i kanë vendosur.
Përmbajtje me rëndësi i Cookues (si informatat rreth username dhe pasword) është shumë herë i shifruar.

Megjithatë, ekzistimi i cookies me emrin "hooters.com" ose "monster.com" (sipas rregullës, kanë emra të njejtë me lokacionin të cilin janë lidhur) në kompjuter mund të shkaktojnë probleme. Cdo kush që ka kycje në sistemin tuaj mund të shohë, kur ju jeni offline, jo vetëm se prej nga e kanë prejardhjen cookies por edhe përmbajtjen e atyre që nuk janë të shifruara.

Cookies të pamvarur janë më të rrezikshëm për fshehtësitë tuaja. Ato sipas rregullave vijnë nga shërbimet për vendosjen e reklamave, dhe ato përdoren për të ju përcjellur lëvizjet tuaja nëpër lokacionet të cilat janë në rrjetin e propagandës së tyre dhe pastaj ju servojnë reklama në kuadër të interesave tuaja. Programet antispiunë shpesh largojnë këta cookies të pamvarur por gjithashtu edhe ju mund të rregulloni web kërkuesin tuaj që mos
ti lejojë që të kenë kycje në kompjuterin tuaj.

Internet Explorer:
Zgjidhni "Tools", pastaj Internet Options dhe në kartelën General Settings shtypni Settings dhe më pastaj "Temporary Internet Files".
Në dialogun Settings zgjidhni "View Files" për të hapur dritaren e direktoriumit në të cilën do të tregohen cookies. Për të shikuar vetëm Cookies, shtypni shtyllën "name" dhe pastaj kërkoni datotekat emri i të cilave fillon me Cookie. Nëse cookie dëshironi ta shlyeni, shtypni me tasterin e djathtë dhe zgjidhni Delete. Kur të mbaroni, mbyllni dritaren e direktoriumit. Nëse dëshironi të fshini të gjitha Cookies, atherë shtypni Tools, Internet Options, hapni kartelën General dhe zgjidhni butonin "Delete Cookies". Për të bllokuar vetëm cookies të pamvarura, hapni kartelën "Privacy" dhe lëvizni rrëshqitësin në nivel të caktuar. Nëse zgjedhni "Medium High" do të mund të surfoni në Web pa ju ndërprerë Internet Explorer për tju paralajmëruar se
a do të pranoni ju Cookies nga lokacioni i caktuar. Me klikimin e Sites mund të shtoni adresa dhe lokacione që cookies të tyre dëshironi t'i bllokoni përgjithmonë (apo edhe t'i pranoni). Kur mbaroni dy herë klikoni OK. Kini kujdes listën nga "always alow cookies from" do të shlyhen nëse zgjidhni opcionin e të gjitha Cookies në Internet Explorer, Firefox ose Opera.

Firefox:
Lexuesi i kompanisë Mozilla Foundation ka butonin për "vetshkatrrim" Clear Private Data dhe ajo menjëherë fshin të gjitha të dhënat tuaja personale.
Programi megjithatë ofron kontrollë më precize me Cookies.
Zgjidhni Tools, Options dhe pastaj Privacy dhe në panel në maje dhe pastaj shtypni Cookies. Për të bllokuar cookies të pamvarura cka i përdorin rrjetet reklamuese, pohoni opcionin për "For the Originating sites Only". Për të shtuar lokacione që cookies dëshironi t'i lejoni apo refuzoni shtypni "Exceptions" pastaj shkruani adresën URL në fushën e Address of Web Site dhe pastaj shtypni Allow ose Block, pastaj shtypni Close.
Treguesi në Firefox ju mundëson që të shikoni, hulumtoni dhe të fshini cookies të caktuara: është e mjaftueshme që të shtypni butonin View Cookies në kartelën Privacy në dialogun Options. Për të gjetur cookies që përmbajnë tekst të caktuar shkruani termin në fushën e search dhe pastaj gjeni apo zgjeroni adresa të caktuara për të shikuar se cilat cookies i kanë vendosur ato. Zgjidhni ato që dëshironi të i fshini dhe pastaj Remove Cookie ose Remove All Cookies për t'i fshirë ato përnjëherë. Kur të mbaroni shlyerjen e saj, shtypni Close.

Opera:
Në këtë web kërkues gjurmët e surfimit fshihen shumë lehetë. Opera gjithashtu lejon që cookies t'i kontrolloni ndaras: Zgjidhni Tools, Preferences pastaj Advanced dhe në këndin e majtë shtypni Cookies. Për të bllokuar cookies të pamvarura, klikoni Refuse all Cookies nga menyja lëvizëse në "Third Party Cookies". Nëse shtypni opcionin Delete new Cookies when exiting Opera, lexuesi nuk do të incizojë cookies të reja të cilat vendosen nga lokacioni gjatë asaj kohe që keni surfuar. Në këtë mënyrë, të gjitha Cookies shëndrrohen në të përkohshme dhe kështu parandaloni rrjetin reklamues që të përcjellin surfimin tuaj.
Nëse dëshironi t'i shlyeni vetëm disa cookies, shtypni Manage Cookies në kartelën Advances në dialogun Preferences pastaj përdorni fushën për kërkim në maje të dritares për t'i gjetur ato. Si edhe tek Firefox, duhet të shtypni ikonën nga secila prej lokacioneve për t'i treguar cookies të saj ku më pastaj ato mund t'i ndërroni apo fshini në butonin e caktuar.
Ju mund të bllokoni të gjitha cookies nga lokacione të caktuara: zgjidhni direktorijumin e lokacionit (në vend të cookies në brendësi të saj), shtypni Edit dhe heqni pohimin "Use Defaults for Normal Cookies, Accepc Cookies for server/domain ose Accept third party Cookies for server. Kur mbaroni shtypni OK, Close, OK.

 

dr Driton SALIHU