|
Evoluimi i internetit
WEB 2.0
A po zhduket interneti tė cilin ne e njohim?
(presheva.com)
- WEB 2.0 ėshtė krijuar nė vitin 2004 nga Tom O'Rajli, duke aluduar
nė upgrade tė shumė programeve tė ndryshme.
Tabela e cila do tė prezantohet paraqet njė tentim qė tė definohet
dallimi pėr 10 vitet e fundit tė zhvillimit tė internetit dhe
krijimit tė njė pasqyre tė komunikimit bashkėkohorė on-line.
Nė tė nuk janė tė inkorporuara raportet nga non-Web aparatet siē
janė iPod, telefonat mobil dhe PDA aparatet edhe pse ato komunikojnė
nėpėrmjet metodės on-line dhe aplikacioneve (psh. podcast).
Ekzistojnė dhe aplikacione tė cilat nuk do tė ekzistonin jasht
rrethit on-line pasi ato formohen vetėm pas lidhjes sociale dhe
kontributit. Kėta janė Flickr, Wikipedia, del.icio.us, Google
Adsense, Technorati etj. Nuk duhet harruar Torrent programet, blogs,
wiki projektet dhe tė gjitha konceptet tjera, ekspanzioni i tė
cilėve ka shkaktuar qė interneti gjatė viteve tė fundit tė
shėndrrohet nė njė rrjet social shumė tė madh ku vizionarėt si
Amazon, Google dhe Yahoo ksnė profituar shumė lehtė.
Grumbullimi dhe rritja e inteligjencės kolektive ėshtė bėrė principi
kryesor i WEB 2.0, dhe angazhime tė ndryshme tė pėrdoruesve ėshtė
bėrė njė shkencė e vėrtetė. Marrim si shembull StumbleUpon: numrat
flasin qė mbi 6 milionė web faqe tė ndryshme janė shkėmbyer ndėrmjet
pėrdoruesve tė Firefox edhe atė me sistemin e kėshillave, nga dora
nė dorė. E qartė se kjo do tė thotė revolucion social e cila
plotėsisht ndėrron edhe vet konceptin e surfimit nė internet.
Shikuar nga ana teknike, krijimi i standardeve tė reja tė internetit
ėshtė dashur tė pėrcjillet nga njė "bum" social. Ėshtė investuar
shumė pėr krijimin e standardeve tė reja dhe tė ashtuquajturėn
softver social tė llojeve tė ndryshme, nga IM, Forumet dhe
teknologjia P2P e deri te MMOG.
Njėra nga karakteristikat e WEB 2.0 ėshtė pėrdorimi i teknologjive
tė reja siē janė Adobe Flash ose Ajax pėr tė krijuar pėrmbajtje
interneti sa mė tė pasura apo XML standardi i cili mundėson tė
ashtuquajturėn Web Feed. Sot kemi web faqe tė cilat freskohen ēdo 15
minuta, ku nėpėrmjet protokollit RSS apo Atom paralajmėrohemi
menjėherė.
Ndoshta si shembull mė i mirė pėr principet e reja tė internetit ku
bazohet WEB 2.0 ėshtė tė merret modeli P2P. Duke i faleminderuar
kėsaj jo vetė qė ka ardhė deri tek decentralizimi i internetit por
edhe deri tek ajo "sa tė jemi mė shumė, aq edhe mė mirė pėr ne..".
Ekzistojnė edhe kritikė i kėtyre mėnyrave tė mendimit dhe pranimit
tė internetit si njė gjė e gjallė qė evoluon. Disa dhe hutohen nga
ky koncept I internetit dhe web faqeve si dhe ata qė duhet tė
mundohen shumė qė me software tė pėrcjellin kėto tendenca tė reja.
Ka dhe edhe skeptik qė WEB 2.0 e quajnė si "njė tentim tjetėr pėr tė
krijuar njė zinxhir tjetėr biznesi", i njejtė me atė qė keni menduar
pėr internetin qė e njohim sot.
A po gabojmė apo bėhet fjalė pėr ndonjė luftė tė re? Duhet tė presim
ku shumė shpejt ėshtė paralajmėruar edhe projekti WEB 3.0!
Web 1.0 Web 2.0
DoubleClick
--> Google Adsense
Ofoto --> Flickr
Akamai --> BitTorrent
Mp3.com --> Napster
Britannica Online --> Wikipedia
Personal website
--> Blogging
Evite --> upcoming.org
Page views --> cost per click
Publishing --> participation
Screen scraping
--> web services
Stickiness --> syndication
dr Driton SALIHU
|
