13. Parisi avenioni Klébert

    Në fillim dukej se negociatat që duhej të vazhdonin  me 15.mars në Paris qenë akoma të mundshme. Në Sërbi shtypi zyrtar i përshëndeti rezultatet e negociatave në Rambuje si një fitore të Millosheviqit, sepse nuk e sjellnin në pyetje përkatësinë shtetore të Kosovës dhe në fund të adiminstratës trivjeçare (zyrtarisht) nuk qe parashikuar referendumi. Poashtu me rëndësi dukej edhe besimi i Uashingtonit, që me Millosheviqin do të arrinë  “marëveshje për njësitë”, që duhet dërguar në Kosovë: kreu sërb mundej lirisht të shpallte, se është ai i vetmi njeri që do të sjell vendimin për locimin e njësive paqësore në “teritorin jugosllav”.147 Kjo gjendje gaditshmërie për dialog nuk zgjati shumë kohë, shumë shpejt mbizotëroi qëndrimi negativ për çfarëdolloj kompromisi  karshi vetëdijes se në lojë janë edhe shumë gjerra tjera përpos çështjes kosovare.

Tek komentimi i shkaqeve të politikës amerikane ministri i jashtëm Jovanoviq theksoi: “ Në këtë krizë bëhet fjalë vetëm për afirmimin e dominimit të Natos mbi organizatat tjera ndërkombëtare dhe si vërtetim të mvarshmërisë së Europianëve prej Amerikanëve... UÇK-në e themeluan sepse dëshironin ta përkrahnin pohimin, se në Kosovë zhvillohet lufta dhe se në një shtet sovran europian duhet vendosur njësitë ndërkombëtare.”148

    Rezultatet e bisedimit i përshëndeti me kënaqësi Tirana zyrtare, sepse në to shihte pikënisjen për vazhdimin e negociatave. Në mesin e palës kosovare sërish morri hov polemizimi ndërmjet ithtarëve të Rambujesë dhe kundërshtarëve të saj. Tek këto të fundit qe më aktiv Adem Demaçi, që e refuzonte çfarëdolloj kompromisi të mundshëm. Se në cilën anë fryen erra, u bë e qartë qysh me 1.mars të vitit 1999, kur Shtabi Kryesor i UÇK-së e pranoi kandidaturën e Hashim Thaçit për premier të qeverisë së përkohshme kosovare, për themelimin e saj qenë marur vesh frakcionet e ndyrshme politike kosovare qysh me 24. shkurt.149 Ky vendim e bindi Demaçin, që një ditë më vonë dha dorëheqje, sepse ishte e aqrtë, se mbeti i vetmuar. Edhe përfaqësuesit e tetë partive politike, sa ishin prezent në parlamentin kosovar, të zgjedhur në mars të vitit 1998, u deklaruan për Thaçin, i cili pas pranimit të politikës së Uashingtonit qe fitues në shumë aspekte. Që ta përkrah zhvillimin e ngjarjeve zonja Ollbrajtë në Kosovë e dërgoi senatorin Bob Doll, i cili me vite të tërra kishte qenë mbrojtës dhe promotor i të drejtave të Shqiptarëve në Kosovë, njëherit zyrtarisht i ftoi me 3.mars përfaqësuesit e UÇK-së në një vizitë SHBA duke i shpërblyer për kooperativitetin e tyre.150

    Përderisa zhvilloheshin bisedat në Rambuje, ushtria jugosllave filloi ti rritë njësitë e saja në Kosovë dhe tek kjo kapërdisej me fjalorin e shprazët duke e arsyetuar veten dhe aktivitet e saja se gjoja po përgaditet për manovirimet e rregullta vjetore. 151 Me 25. shkurt 1999 presidenti i qeverisë shqiptare Pandeli Majko i dërgoi një letër Havier Solanës, ku e shprehte mospajtimin e Shqipërisë për shkak të aktivteteve të ushtrisë jugosllave dhe i bënte thirrje Natos që të merr hapa konkrete për ndalimin e tyre. Prej Brukselit Millosheviqin e kritikuan për hapat e bërra dhe i bënë thirrje që të mos e keqpërdor kohën e pushimit gjatë negociatave për aktivitet tjera që janë në kundërshtim me dinamikën e procesit të filluar politik.  Ibrahim Rugova me 26.shkurt e akuzonte Beogradin, se filloi ofenzivën e rre në Kosovë : në kufi në mes Maqedonisë dhe Shqipërisë Sërbët detyruan afër 3.000 njerëz  që të shkojnë në botën e jashtme ku gjetën strehim, disa qindra kërkuan strehim në malet përplot me borë. Paralelisht me këtë njësitë ushtarake dhe policore sërbe në Kosovën qendrore sulmuan punktet e UÇK-së dhe inicuan një sërrë incidentesh, që e shtynë Naton që ti përkujton të dyja palët, që të mos inzistojnë tek aktivitet provokative, njëherit Beogradit iu kanos me sulmin ajror.152 Të shurdhërrt për çdo aktivitet prej jashtë krrerët Sërb vazhdonin ta ripërsërisnin, se propozimi paqësor prej Rambujesë nuk është i pranueshëm edhe aq ma shumë, sepse nuk e përkrahën të gjithë anëtarët e Grupit të Kontaktit. Me 3.mars 1999 nënpresidenti i qeverisë Voisllav Shesheli sërish konstatoi se Sërbia dhe Jugosllavia nuk do ta pranojnë intervenimin e njësive të huaja në Kosovë, si dhe shkëpujten e saj. “Sërbët do të vuajnë, por Shqiptarët do të zhduken,” pati konstatuar në mënyrë decidive ai.153

   Këtë politikë e pati firmosur edhe vetë Sllobodan Millosheviqi, kur me 6.mars i deklaroi ministrit të jashtëm gjerman Joshko Fisherit dhe komisarit europian për politikë të jashtme Hans van der Brukut, se nuk është i gatshëm ti pranon njësitë e huaja në Kosovë, përkundër aktivitetit të tyre, se në këtë rast inisijativa do të kalon prej duarëve të europianëve në ato amerikane.154 Që ta nënvizon mosgaditshmërinë e qeverisë sërbe për dialog, ministri i brendshëm sërb me 9.mars shpalli fletarrestin për tetë “ terroristë dhe separatistë shqiptar”, në mesin e të cilëve gjindeshin Hashim Thaçi, Jakup Krasniqi dhe Sulejman Selimi, kreu i rri suprem i UÇK-së. Edhe intervenimi i Holbrukut i cili me 10.mars 1999 në Beograd bisedoi me Millosheviqin afër tetë orë, nuk qe i sukseshëm: ky i fundit inzistonte tek qëndrimet e tija duke garantuar, se është i aftë që të pastron hesapet me UÇK-në për një javë, nëse Perendimi nuk do të përzihej në këtë çështje.155

    Lajmet që vinin prej Kosovës  e forconin këtë deklaratë, se sa ishte e mundur që t’ju besohej të dhënave prej taborrit shqiptar, sipas të cilave ofenziva sërbe në pjesën veriore të Kosovës detyroi në ikje afër 20.000 njerëz. Premieri britanik Toni Bler për shkak të kësaj ia tërhoqi vërejtjen Millosheviqit se do të akuzohet për krime lufte, “nëse sërish do të vjen deri tek masakrimet i ngjashëm me atë të Raçakut”. Fjalët e tija mbetën pa asnjifarë jehone, si dhe fjalët e Igor Ivanovit, që i bërri thirrje kreut sërb, që të kërkon vetë intervenimin ushtarak në Kosovë dhe kështu ia ofron Rusisë mundësinë, që të merr pjesë tek kjo.  “Jugosllavia” theksonte Millosheviqi, “është e gatshme për çfarëdolloj sfide dhe rrezistimi, fortë mirë e dinë se si duhet luftuar për liri”156. Raporti i tij ndaj kësaj çështje rrjedhte prej krenarisë që qe rritur prej përvojave ushtarake si dhe propagandës ushtarake, pjesërisht prej bindjes, e përhapur në Beograd brenda rretheve ushtarake dhe civile, se kanosja me sulmet ajrore nuk është serioze, sepse shtetet anëtare të Natos janë tejet të ndara  dhe jounike për një aktivitet të këtillë të koordinuar: fundi i fundit gjatë viteve të fundit “kësi kanosjesh identike” pati më shumë se njëzet e pesë, por prej tyre nuk doli gjë. Mos të flasim për problemet e brendshme edhe ato më të këqijat gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë, që i ndanin qendrat e fuqisë politike në vetë Uashingtonin. “Unë” theksonte Millosheviqi, “jam i gatshëm të shkeli përbmi kufoma. Perendimi assesi jo.”157

    Në Mal të Zi mbretëronte një klimë tjetër, ku pushteti qe distancuar prej Millosheviqit dhe në deklaratën zyrtare ndalohej që teritori i saj të shërben për luftën kundër Natos. Krerët më të lartë të armatës jugosllave këtë vendim e përcaktuan si “jolegjitim dhe jokushtetues” dhe e shfrytëzuan rastin që të shprehin gaditshmërinë e tyre “ për ti përmbushur detyrat e duhura për mbrojtjen e sovranitetit dhe tërrësisë teritoriale të RFJ para sulmit prej jashtë”.158  

Përkundër këtij raporti kundërshtonjës me 15.mars 1999 delegacioni sërb sëbashku me atë shqiptar erdhën në takimin e Parisit. Konferenca e organizuar në Qendrën Ndërkombëtare në aveninë  Klébert, filloi në shenjë të kanosjes së presidentit Klinton, adresuar Millosheviqit: nëse do ta nënshkruajnë marëveshjen prej Rambujesë vetëm Shqiptarët, Natoja do ti bombardon efektet ushtarake sërbe.159 Kjo në palën Sërbe nuk bërri asnjifarë presioni, ata vazhduan të mbronin tezën e tyre, se pjesën politike të marëveshjes duhet riformuluar (sëbashku me pikat e pranuara) dhe refuzonin çfarëdolloj debati për pjesën e saj ushtarake. Në dallim prej sjelljes tejet konfuze si dhe inkooperative të Sërbëve delegacioni koosvar sillej tejet me përgjegjësi dhe në mënyrë dhe forma disciplinare me 18.mars e nënshkruan “ marëveshjen kalimtare për paqë dhe vetëqeverisje në Kosovë”. Tek nënshkrimi i saj pala sërbe nuk morri pjesë, prezent qe edhe Boris Majakovski i cili refuzoi të nënshkruan këtë marëveshje (dokument) për ta vërtetuar politikën dybinarshe-dyftyrëshe të qeverisë ruse: nga njëra anë e kritikonte Naton, nga ana tjetër nuk bërri asgjë që ta përkrhah Beogradin. Kreu i delegacionit sërb Millan Milutinoviqi e sulmoi marëveshjen me plot vendoshmëri duke e cilësuar si “falsifikat”, që e patën përpunuar në dëm të popujve jugosllav pas Rambujesë.160 Që t’ia sqaron opinionit publik qëndrimin e tij valid, u mundua edhe më tej ta zhvillon mendimin e tij, se bëhet fjalë që i tejkalon rrethanat në Kosovë: “Bëhet fjalë për rastin që ta shkatrojnë Sërbinë. Perendimi nuk e dëshiron një marëveshje të mençur; Kosovën e numëron si hap i parë për atë që ta shkatron, pushton dhe dominion mbi të gjithë shtetin dhe kështu tju shërben interesave të huaja.”161

    Fjalët e tija protestuese nuk patën efekt: me 19.mars 1999 bashkëudhëheqësit e konferencës Védrini dhe Kuku shpallën deklaratën për shtyp, ku poashtu në emër të Rusëve – deklaruan, se negociatat kanë mbaruar pa sukses: “Gjatë debatit Grupi i Kontaktit erdhi deri tek konstatimi, se topi është në anën e Millosheviqit... Vendimin e fundit duhet ta sjell vetëm një njeri në Beograd.”162 Se si do ishte ky vendim, nuk mundej aq rrëndë parafyturuar: sipas vlerësimeve të vëzhguesve të OSEBE-së dhe shërbimeve sekrete të Natos në Kosovë qe grumbulluar gjatë kësaj kohe 1/3 e ushtrisë jugosllave ose në afërsi të saj dhe filloi me një sërrë aktivitetesh, që duhej ta gunjëzonin UÇK-në. Kreu i korpusit të tretë armatës jugosllave gjenerali Nebojsha Pavkoviq, që mbarte përgjegjësi për operacionin e shpalli se njësitë e tija pa asnjifarë problemi do ti fitojnë “terroristët”: “Këtë do ta bëjmë aq shpejt sa do ta sulmojnë shtetin tonë – pa marë parasysh a bëhet fjalë për sulmin ajror apo invazionin tokësor.”163