16. Lufta për shpëtimin e NATOS

      Havier Solana me 28.mars 1999 lajmëroi, se aleanca Verioroatlantike kaloi në fazën e dytë të intervenimit ushtarak, duke e zgjëruar listën e caqeve duke u përqëndruar vetëm në njësitë ushtarake në Kosovë. Ky vendim e varrosi çdo besim se konfliktin duhet mbaruar me një prerje kirurgjike, qartë tregoi se lufta spektakulare dështoi: tani nuk bëhej fjalë më për mbrojtjen e Shqiptarëve të Kosovës para regjimit të Millosheviqit, por për shpëtimin e Natos dhe kredibilitetit të saj. Që të mos pëson humbjet njerëzore avionët e saj nuk kishin të drejtë të lëshohen nën 5.000 metrash lartësie, sepse në këtë rast ishin relativisht të mbrojtur para sistemit kundërajror sërb. Në rrethana të këtilla shllungat e mjegullave, që e mbulonin teritorin e sulmuar, e kufizonte mundësinë e pilotëve, që ti gjuanin caqet, edhepse kishin në disponim radarët e duhur për gjuajtjen “sytë mbyllur”. Sepse posedonin me instruksionet, që të mos gjuajnë pa pasur nevojë dhe të shkaktojnë dëmin e shtuar (viktimat civile), nuk i përdorën duke e forcuar bindjen e përgjithshme, se lufta kthehet në dështim. Ky mendim ju shkonte për qejfi dhe ju konvenote tejet masë gjeneralëve të penzionuar amerikanë në Pentagon, sepse qysh në fillim e shiqonin dhe trajtonin strategjinë e Klintonit dhe Klarkut si dështonjëse dhe nënçmuese për SHBA. “Bëhet fjalë për strategjinë: “ kam besim se do të fitoj,” shkurt dhe qartë konstatoi Colin Powell-i, njëri prej planerëve të luftës në gjirin Perzik, që e pati sajuar doktrinën për përdorimin e të gjitha forcave me të cilat dispononin SHBA, ato ajrore, detare dhe tokësore.204

    Gazeta britanike Financial Times në mënyrë të sarkazmuar shkroi se Natoja mundohet ta aplikon apo zhvillon një luftë të kufizuar vetëm me sulmet ajrore duke pasur frigë para “humbjeve miqësore”, sipas parimit të “dhunës së pastërt”, Millosheviqi u përgjegj me një “luftë të ndyrë asimetrike”, duke e inicuar bombën demografike kosovare, që më së shumti e theksonte josuksesin e Natos.205 Rezultatet modeste të arritura gjatë tri ditëve të para të bombardimit, patën pasoja të rrënda psikologjike dhe politike, sepse në taborin politik perendimor shkaktuan një gjendje shoku duke u lëshuar në foletë e brishta të polemizimeve dhe fajësimit interkular. Në mes gjeneralit Mik Shortit kreut të forcave ajrore të Natos si dhe shefit të tij gjeneralit Klark, u ndez debati i flaktë për qasjen më të mirë strategjike: ky i fundit nuk kërkonte vetëm për kontrollin për detalet e operacionit Allied Force, por kërkonte edhe atë që pilotët e përfshirë në vlugun e ngjarjeve luftarake ti gjuajnë njësitë tankiste që lidershipi i korpusit të Armatës së tretë i pati locuar në Kosovë, edhepse tek ky operim ekzistonte rreziku i madh për pësimin e humbjeve. I pari e kundërshtoi këtë mendim, sepse “gjarpërrit duhet dridhur kokën”. Me këtë dëshiroi të theksonte, se më së miri do të kishte qenë bombardimi i caqeve të “rëndësishme”, se sa qendra e policisë beogradase, dhe kështu qysh në fillim duhej shkaktuar dëme të mëdhaja pikave neurallgjike të regjimit duke i paralizuar aftësitë e tija mbrojtëse. Konflikti në mes Klarkut dhe Shortit (djali i tij pati marrur pjesë në sulmet ajrore) qe aq i ashpër, ky i fundit mendonte për atë, që të epte dorëheqje dhe me një rast iu drejtua popullit amerikan. Në të u mundua ti argumenton gjërrat se lufta është përgaditur dobët, dhe nuk lejohej që ajo të emërohet me emrin e vërtetë.206

    Tensionet filluan të paraqiten edhe brenda  aleancës Verioroatlantike për shkak të tentimit të disa shteteve anëtare, që ta neutralizojnë natyrën luftarake të Wesli Clarkut si dhe bashkëpunëtorëve të tijë duke shprehur refleksione për disa misone. Ndarjet për atë se a duhet vazhduar sulmin dhe cilat caqe duhet sulmuar u bënë aq të ashpëra i detyruan aleatët që ma shumë kohë t’ju kushtojnë tejkalimit të tyre se sa vetë rrjedhës së luftës. Në Uashington në saje të dëshmisë së Wilima Cohen-it  në Pentagon u munduan ti ikin ashtu, që vendimet për zgjidhjen e caqeve, që duhej zgjedhur aty për aty u lanë në disponim krerëve të Natos, duke i lënë anësh politikanët dhe vetë Havier Solanën. Vetëm për caqet më të rëndësishme në qendër të Beogradit apo në Mal të Zi si dhe shkatrimi i atyre që do të shkaktonte shumë viktima civile, “formalisht” iu drejtuan për pajtimin e qeverisë federale si dhe Këshillit të formuar specialisht për të, që i printe sekretari gjeneral i Natos. 207 Përkundër kësaj tensioni nuk u zvogëlua aspak, sepse shumë shpejt u bë e qartë se në realitet ndodhin dy ofenziva paralele: e para, e ashtuquajtura ajo konvencionale që e kontrollonte Brukseli, e dyta ajo amerikane, me përdorimin e avionëve më modern të tipit B-2 dhe F-117 Stealth dhe raketave Tomahawk e patën koordinuar grupi special në Pentagon i quajtur Noble Anvil ( Drapërri i Argjendtë) dhe vetë presidenti Klinton. Qysh në fillim presidenti e morri nën kontroll ofenzivën si dhe caqet, pa mos u këshilluar me aleatët, që shkaktoi nervozizëm të tepërt dhe një vështrim pasiv tek ata duke mos u mbërzitur fare për pasojat politike: “Zhbërrja e Natos apo rritja e krediblitetit të saj ,” shkruante Instituti Ndërkombëtar për Studimet Strategjike prej Londrës, “ e forcon mundësinë, që SHBA ti humbin prioritetet e çështjeve të sigurisë amerikane – kjo duhej t’ju interesonte shumicës së shteteve evropiane. Një dështim i tillë do të shkaktonte rramjen e shumë qeverive perendimore si dhe paralizimin total të administratës së presidentit Klinton.”208

    Që ta përmirësojnë joefikasitetin e operacioneve fillestare, për të cilën Amerikanët i fajësonin aleatët evropian si dhe forcat e tyre ushtarake, në mbarim të muajit mars ministria amerikane për mbrojtje aplikoi vendimin për përdorimin e 24 aeroplanëve A-10 Warhog, të ashtuqujatur “ shkatronjësit e tankeve”, si dhe pesë bombarderë B-IB Lancer (si dhe 15 avionëve ndjekës), që efikasisht mundej të vepronin në çfarëdo lloj rrethanash kohore. William Cohen-i me 1.prill vendosi poashtu që të fillon ti përdorë edhe 12 F-117 Nighthawk, bombarderët e shquar Stealth, tri ditë më vonë edhe helikopterët për fluturim dhe manovrim ajror të ulët Apache AH-64 si dhe 18 sisteme të hedhësve të predhave (Multiple Launch Rocket Systems), të njohur si “shiu i qelqtë”, sepse çdo njëra prej predhave të saja mundej të shkatonte dëm në një madhësi prej dy stadiumesh për futboll. Në kufi me Shqipërinë dhe Kosovën themeluan Task Force Hawk (numëronte 5.350 ushtarë) me detyrën , që “ta rrisë efikasitetin e Natos tek operacionet taktike kundër njësive speciale të RFJ në Kosovë, në rrethanat e dobëta dhe të parshme kohore”.209 Në realitet shiquar kjo njësi elitiste kurri nuk qe e përfshirë në aktivitet, sepse nuk mundej përdorur pa njëfarë rreziku. “Mundësia që ti shpëtonim para vrasjes të mijëra Shqiptarëve si dhe me qindra mijëra para dëbimit,” pas mbarimit të operacioneve ushtarake shkroi Edward N. Luttwak, “në llogaritë e demokracive të Natos nuk qe e vlefshme jeta e disa pilotëve.”210 Ky konstatim është i saktë, vetëm për njërrën gjë: përdorimin e Apach-ëve nuk e ndaluan “demokracitë”, por lidershipi në Pentagon, të mbërzitur për shkak të rrethanave në Perzik dhe Korenë Veriore dhe të bindur, se atje gjinden vatrat e një konflikti të ardhëshëm potencial. Në luftën në Kosovë e shiqonin si një epizodë, ku nuk shihet qëllimi i duhur për ti rrezikuar njerëzit si dhe armët më moderne. “Është shumë e rrezikshme përdorimi i tyre,” theksonin këshilltarët e ministrit për mbrojtje, “rrezultatet nuk do ti tejkalojnë humbjet.” (Ironia e fatit është se gjatë një ushtrimi dy Apach-ëve u stërkodhën në humnerë, ku jetën e humbën dy pilotë. Këto qenë të vetmet viktima nga ana e Natos gjatë sulmit të Sërbisë.)211