18. Polemizimi në palën perendimore, kosovare dhe jugosllave

     Largimi i popullit kosovar inicoi një valë kritikash në llogari të Natos dhe sidomos ndaj SHBA, e gjithë kjo ndodhi për shkak të sulmit dhe “amaterizmit piktoresk”, si pasojë e “një profesionalizmi të deformuar të Natos dhe SHBA”, rrethanat u keqësuan dukshëm në Kosovë, në vend që të përmirësoheshin. Një mendim tjetër kishin po ata njerëz, që qenë viktima të dhunës sërbe, sepse e përkrahnin intervenimin e Natos pa marrë parasysh se çka ndodhi me ta, familjet e tyre si dhe shtëpitë.217 Ky qëndrim nuk kishte peshën e duhur tek ata në Uashington, që e shfrytëzuan rastin për sulmin kundër zonjës Ollbrajtë, se e kishte filluar një luftë “personale”, pa mos menduar fare për pastrimin etnik, që do ta inicon me këtë. Në mesin e këtyre kritikëve u gjetën edhe shumë gazetarë, si dhe në Pentagon, sepse e fajësonin se shumë dobët i kishte vlerësuar pasojat e politikës së saj dhe pa pasur nevojë shkaktoi konflikt me një “diktator të papërgjegjshëm”, i cili ka aftësi të vazhdon me politikën e tij përçarëse jo e mirëseardhur për Naton.218 Washington Post-i theksoi, se SHBA u zankërruan në “luftën e zonjës Ollbrajtë”, dhe e nënvizoi gabimin e atyre, që patën llogaritur për suksesin pas disa ditëve të bombardimit. Akuzat identike vjenin edhe prej palës europiane në rradhë të parë prej mediave dhe prej qarqeve politike, që përpos kësaj ankoheshin edhe për këtë, se intervenimi e pati tejkaluar OKB, e prishi rrendin botëror dhe e shkeli të drejtën ndërkombëtare, themeli i së cilës është Karta Themeluese. “ Për shkak të sulmit të Natos në Jugosllavi”, shkroi Jane’s Defence Weekly, “Ballkani mbaron me shekullin identik me atë që e kishte filluar: si mollë sherri në mes fuqive të mëdhaja si dhe burim i konflikteve potenciale.”219

    Me 31.mars 1999 regjimi i Beogradit lajmëroi, se Ibrahim Rugova është akoma gjallë, pas të cilit u humb çfarëdolloj tragu në fillim të ofenzivës, një paraljamërim i tillë kishte pasur për qëllim që të shkaktonte ndarje dhe përçarje tek aleatët perendimor. U paraqit në televizion dhe prej Natos kërkoi, që ta mbaron agresionin, këtu nuk përmendi asnjifarë fjale për pastrimet etnike, ku si vikitmë qe populli i Kosovës. Të nesërmen Radio B 92, që e patën futur nën kontroll, lajmëroi, se Gandi i Kosovës nënshkroi me Millosheviqin një deklaratë politike për zgjidhjen e krizës. Në Bruksel theksonin se këtë dokument nuk duhet trajtuar me seriozitet, sepse Rugova është viktimë e presioneve të hatashme (këtë e vërtetoi edhe vetë Rugova më vonë), Hashim Thaçi përkundër saj këtë e gjykoi, dhe disa ditë më vonë tek themelimi i qeverisë së tij vendosi në të të mos i përfshinë përfaqësuesit e LDK-së së Rugovës. Që ti ashpërson dhe thellon më shumë këto konflikte të brendshme, me 5.maj Milloheviqi i lejoi Rugovës që të udhëton për në Romë, ku në marëveshje me premierin italian d’Alemon erdhi me një aeroplan special. Pas ardhjes në Itali Rugova sërish u mundua që ta thekson dhe afirmon rolin e tij parësor në mesin e Shqiptarëve të Kosovës, duke e përkrahur intervenimin e Natos, dhe duke inzistuar tek polemizimet me UÇK-në. Pas deklaratës për Channel-in 4 londonez, se bëhet fjalë vetëm për “një grup terrorist”, përfaqësuesit e UÇK-së Rugovën e zhigosën si një “frigacak”, që nuk është i zotit për rrethanat e luftës.220 Një polemikë e ngjajshme u zhvillua në mes UÇK-së dhe Bukoshit, një kundërshtar i Thaçit në luftën për pushtet, që nuk deshi t’ju ndihmon guerilasëve me mjete financiare, me të cilat dispononte, dhe në sytë e tyre u bë “më i dobët se sa tradhëtarët”. Bukoshi u përgjigj me një farë kampanje e drejtuar kundër  UÇK-së, qeveria ku fjalën kryesore do ta kenë njerëzit e UÇK-së, Kosovën do ta shëndrojnë në një “kubë europiane” si dhe në një bastion të kriminalitetit të organizuar. E gjithë kjo në taborin shqiptar akoma ndikoi dukshëm tek ashpërsimi kronik i konflikteve, brenda Natos i rriti dyshimet për atë, se cilin grupacion  duhet përkrahur. Disa prej segmenteve të administratës së Klintonit dhe Kongresit amerikan mbronin tezën për armatimin e UÇK-së, që ti ikinin intervenimit direkt në Kosovë, qeveritë europiane ishin tejet skeptikë në bindjet e tyre, se UÇK-ja për shkak të implikimit të mundshëm në krime si dhe mungesës së disciplinës nuk mundet trajtuar si një partner kredibil. Nëse do ta armatosnin -, mundej të ndodhte, që ta krijonin një monstrum të Frankeshtajnit.221

    Konfliktet e brendshme nuk qenë prezente vetëm brenda taborit politik kosovar, por edhe atij jugosllav. Pas fillimit të ofenzivës së Natos presidenti malazez Millo Xhukanoviqi akoma e ashpërsoi qëndrimin e tij kritik ndaj Millosheviqit duke iu kundërvënë kërkesës, që pushtetin t’ia lëshon ushtrisë, dhe në realitet ta blokon kufirin në mes Malit të Zi dhe Sërbisë. Kjo e detyroi kreun sërb, që me 1.prill 1999 ta reorganizon lidershipin ushtarak në Mal të Zi duke inicuar një sërrë thash e thënash për mundësinë e realizimit të grushtshtetit. Ndërrimi i gjeneralit Radoslav Martinoviqit me preardhje Malazez me Milorad Obradoviqin, një nacionalist i njohur Sërb, sipas të dhënave të shërbimit sekret amerikan vetëm qe si hap i parë tek eliminimi i vetë Xhukanoviqit.222 Natoja ndërhyri dhe iu kërcnua Millosheviqit që të mos luan me zjarrin, njësive të SFOR-it, që ishin prezente në Bosnje dhe Hercegovinë u dha urdhër për ngritjen në ajër të linjës hekurdhore në mes Sërbisë dhe Malit të Zi. Përpos kësaj nuk i kurseu fare objektet ushtarake malazeze, këtë qeveria malazeze e përjetoi si një faj të duhur.223 “Ne qemë të distancuar prej sulmit, kurri nuk patëm hedhur vajin në zjarr, por e kundërta, u munduam që ta ngjallim dialogun si dhe zgjidhjen paqësore të problemeve në Kosovë,” theksoi në intervistë e tij për gazetën Le Soir. “Për fat të keq duhet të konstatojmë, se për këtë nuk qemë të shpërblyer, sepse edhe ne u bë caku i këtij sulmi /.../ Duam që Perendimi neve të na trajton më ndryshe, jo vetëm me anë të syzave të ballafaqimit ushtarak dhe pastrimit etnik: edhe ne duam të shohim prej Perendimit përpos avionëve të Natos dhe shumë vlera tjera..”224