22. Inisijativa e Joshka Fisherit (Joschka Ficher)

    Paralelisht me debatin, se a është i duhur intervenimi tokësor apo jo, u zhvillua edhe aktiviteti diplomatik për zgjidhjen e çështjes kosovare. Inisijativën e morri përsipër qeveria gjermane, që në fillim të krizës e përkrahu qëndrimin e flaktë të zonjës Ollbrajtë në bindjen, se për Gjermaninë është i mirëseardhur bashkëpunimi “në luftën e parë humanitare në histori”. Në fillim të tetorit 1998, pas dështimit zgjedhor të Helmut Kohlit, Schröder-i dhe Joschka Fischeri, krerët e koalicionit fitimtar kuqë të gjelbërt, e vizituan Uashingtonin, duke pasur besim dhe mirëkuptim për lojalitetin e Amerikanëve ndaj administratës së presidentit Klinton si dhe përkrahjen e sulmeve të planifiuara ajrore në Sërbi.250 Zhvillimi i ngjarjeve të luftës i pati bindur, se opinioni vendas gjatë kohë, nuk do ta mbart bombardimin e Natos. Kjo e detyroi Fischerin, që në partinë e tijë hasi në një presion të hatashëm, që në intervistë shprehu solidaritetin ndaj atyre që e përsërisnin fjalinë: “Kurri më luftë.” Tha se kësaj duhet shtuar edhe sllogani: “Kurri më Aushvici.”251

    Fischeri nuk mundua vetëm ti qetëson kundërshtarët e ofenzivës së Natos, por në fillim të prillit ndërmorri një sërrë aktivitesh diplomatike, që nuk qenë të dukshme por dalloheshin tejet prej “unilateralizmit” diplomatik amerikan. Në fillim Fischeri posedonte një qëndrim refozonjës ndaj Primakovit që me 7.prill e tutje theksoi, se bashkëpunimi i Rusisë është i rëndësishëm për zgjidhjen paqësore të problemit kosovar. Të nesërmen e prezantoi planin për ribërjen ekonomike të Ballkanit- diçka identike me planin e Marshallit për rindërtimin e Europës prej vitit 1947 – dhe me këtë inicoi aktivitetin që me 27.maj solli deri tek konferenca përgaditore në këtë temë.252 Përpos kësaj me 14.prill 1999 në takimin joformal të UE në Bruksel e shpalli planin paqësor, i cili përbëhej prej gjashtë pikave: parashikonte locimin e njësive ndërkombëtare në Kosovë, që duhej të kenin një “mandat të qëndrueshëm”, një lidership të përbashkët, ku negociatat duhej ta përcaktonin, se si do të jetë përbërja dhe kush do tju prinë. Këtë operacion duhej firmosur Këshilli i sigurimit, që me pajtimin e Moskës dhe Pekingut duhej dhënë legjitimitetin e duhur.253 Që ta nënvizon, se sa me rëndësi është qersiatja e çështjes kosovare nën ombrellën e OKB-së, kancleri gjerman Schröder si president i UE e ftoi në Bruksel edhe Kofi Annanin, i cili javëve të fundit u humb prej sqenës politike. Një rezultat tejet të mirë pati arritur ministri i jashtëm gjerman Fischeri i cili pati sukses tek bindja e Medlinë Ollbrajtë, që publikisht u pajtua me qëndrimin për planin e tijë tek inkorporimi diplomatik i Rusisë për këtë problem, edhepse kontaktet në prapavijë me palën ruse zhvilloheshin që gjatë kohë.254

    Rrethanat në palën perendimore qenë të atilla, saqë nënsekretarit të Stejt Departmentit amerikan Strobe Talbott-it ia shtuan dyshimet serioze  “për solidaritetin dhe vendoshmërinë” e shteteve të aleancës Atlantiko veriore, nëse do të zgjasë lufta.255 Poashtu edhe brenda elitës intelektuale sërbe dominonte një atmosferë e acarruar, duke i kundërshtuar Millosheviqit për punët e tija të kryera dhe të pakryera, me 11.prill 1999 ai u përgjigj tinzarësisht , në ditën e Natës së madhe ortodokse, “të panjohurit” në qendër të Beogradit e vranë drejtorin e “Dnevni telegrafit” dhe “Evropljan-nit” Slavko Çuruvijën, që në të kalurën qe miku i ngushtë i të shoqes së kreut sërb Mirjane Markoviqit, por gjatë kohëve të fundit u gjet në listën e zezë të regjimit sërb, sepse kritikat e tija në llogari të këtij rregjimi nuk u shkonin për shtati.  Me padyshim se një veprim i këtillë mundet të cilësohet dhe vlerësohet si një akt i ndyrrë  i dhunshëm për të cilën pas tijë qëndronin pushtetmbajtësit sërb si dhe porositësit tjerë të nëntokës politike sërbe.256 Njëkohësisht në Mal të Zi nën akuzat e ndryshme për spionim dhe sabotim  qenë aretuar dy bashkëpunëtorë të orginazatës australiane CARE, vetëm për ti treguar opinionit vendas se në çfarë shkalle i kontrollojnë armiqët e jashtëm dhe të brendshëm. Nuk qenë të kufizuar vetëm me kaq: të bindur se Rusia ka mundësi që ta ndërpresë agresionin e Natos, me 12.prill kuvendi i Beogradit e firmosi vendimin, që e parashtroi Voisllav Shesheli një vit më parë dhe lejoi bashkimin e Jugosllavisë me Rusinë dhe Bellorusinë (këta të fundit u bashkuan në “union” në vitin 1997). Kur qe prezantuar për së pari herë kjo ide shtypit moskovit i dukej “si një rrezik për interesat ruse”. Gazeta Izvestja, që përkonte me rrethet qeveritare, Sheshelin e shpalli si një “të çmendur”.257 Në prill të 1999 koalicioni “kuq-kafe” pa asnjifarë paragjykimi i shfrytëzoi ngjarjet kosovare për qëllimet e veta, në rradhë të parë për izolimin dhe dobësimin e rrehteve vendase proeuropiane. Dy ditë pas inisijativës së kuvendit jugosllav presidenti belorus Aleksander Lukashenko erdhi në vizitën zyrtare në Beograd, përderisa njëkohësisht Duma, që me një retorikë shpifëse e pati dominuar Vladimir Zhirinovski  dhe Genadij Zjuganovi, u shprehën me një shumicë të madhe në favor të bashkimit me federatën jugosllave. Këtu bëhej fjalë për një veprim simbolik që Jelsini e pati refuzar lehtë edhepse dëshironte të mbetej në raporte të mira me Dumën, ku i vinte rreziku për shpalljen e mosbesimit ndaj tijë. E përsëriti gjykimin për sulmet ajrore, sa i përket bashkimit me tre shtetet sllave u shpreh tejet me kujdes, se këtu bëhet “fjalë për një problem tejet të komplikuar...”258 Që ti qetëson ultranacionalistët dhe nacionalkomunistët, me 14.prill i dërgoi njësitë e flotës së Detit të Zi drejt detit Adriatik, ku gjendej anija  e ngarkuar me detyrë, që ti ndjek dhe mbledh të dhëna për ngjarjet (të cilat informata nuk ua patën ofruar Beogradit). Njëkohësisht e emëroi si përfaqësues të vetin special për kontakt dhe për zhvillimin e bisedave në Bruksel ish premierin rus Viktor Çrnomirdinin; këtë zgjidhje në rrethet e Natos e pranuan si një vendim të mirë, sepse ish premieri rus njihej tek rrethet e Natos ni një politikan me prirje dhe orientim properendimor dhe kishte qëndrim refuzonjës dhe negativ ndaj Millosheiviqt.259Aq ma pak kujdes tregoi edhe patriarhu rus  kreu i kishës Ortodokse Aleksij II-të, i cili me 20.prill erdhi në një vizitë Beogradit, ku para katedralës së Shën Savës mori pjesë në lutjen, aty qenë prezent kreu sërb me familjen e tijë edhepse për nga bindja qenë komunist të përbetuar dhe ateist të smurë. Duke pritur përkrhajen e patriarhut rus, Millosheviqi qe i dëshpruar sepse pranoi si dhuratë vetëm dëshirën e shprehur prej Alekseut të II-të për mbarimin sa më të shpejtë të bombardimit si dhe kthimit të refugjatëve nëpër shtëpitë e tyre.260