26. “Fitorja” e NATOS dhe UÇK-së

     Millosheviqi gjatë agresionit të Natos praktikisht u humb prej sqenës, në fjalimin e tij drejtuar popullit në televizion, ngjajshëm sikurse Sadam Huseini pas luftës në Gjirin Perzik, ua uroi paqën e arritur popullit të “lodhur dhe të raskapitur sërb”. Sërbët janë një popull heroik theksoi ai, sepse patën guxim që ti kundërvihen tiranisë “së rrendit të rri botëror” dhe aleancës Verioroatlantike. Këtë shembull konkret pritet në vazhdim ta ndjek edhe tërrë Europa. “Në fillim të vitit në mbarë shtetin tonë zhvilloheshin manifestimet ku dëgjohej sllogani: “Nuk e japim Kosovën”. Dhe ne nuk e dhamë.”314 Kjo fitore e mrekullueshme  - ashtu shprehej kreu sërb- morri vetëm 426 viktima në mesin e ushtarëve si dhe 114 policë. Me asnji fjalë nuk e theksoi se numri i vërtetë i viktimave në mesin e popullatës civile qe afër 500 të vdekur dhe 8.000 të plagosur-, si dhe dëmin material, që sipas disa vlerësimeve tejkaloi 35-40 milijardë dollarë amerikanë dhe kjo sumë qe më  e madhe se sa dëmin që e përjetoi Sërbia gjatë luftës së dytë botërore.315

    Në disa aspekte edhe vetë Millosheviqi qe i kënaqur: Natoja theksonte se e ka dëmtuar dukshëm maqinerinë ushtarake sërbe, mirëpo dëmi real qe tejet më i vogël, se sa mendonin në Perendim, për shkak të taktikës manovruese të krerëve të saj. Sipas këshillave të kolegëve irakian, me të cilët ishin gjatë kohë në kontakt, gjatë sulmeve nuk përgjigjeshin me anë të raketave, vetëm në ato raste kur kundërshtarit donin ti tregonin se mundet lehtë ta qëllojnë. Me një taktikë të këtillë të breshkës si dhe ndezjen kursive të radarëve penguan zbulimin e pikave të dobëta të ushtrisë sërbe. Njëkohësisht njësitë sërbe pandërprerë në teren manovronin prej një pike në një pikë tjetër, duke i mbartur dhe rrimbartur paisjet për sulmet kundërajrore duke përdorur mjaft dinakërri dhe metoda për depërqëndrimin e armikut – prej druri, plastikës, përpunimi i maketave të ndryshme provizore, ashtuqë ushtria sërbe pësoi humbje vetëm 15 tanko.316 Prej fillimit të sulmit Natoja realizoi 38.004 fluturime, prej të cilave 10.484 paraqisnin fluturimet sulmuese; shkatruan 12 prej 15 aeroplanëve të tipit Mig-29 dhe 10 pika raketave kundërajrore; hodhën apo gjuajtën 23.614 bomba dhe raketa kundër 7.600 patundshmërive dhe 3.400 caqeve lëvizëse. Vlera e këtij materiali të përdorur arriti një vlerë prej 7 milijardë dollarësh, bërthama e sistemit kundërajror sërb mbeti e parekur si dhe një pjesë e madhe potenciale e ushtrisë dhe policisë sërbe, të dyja shtyllave, në të cilën mbështetej regjimi i Millosheviqit. Në fillim të ofenzivës gjenerali Klark deklaroi: “Qëllimi jonë është izolimi si dhe prerja e Kosovës, që Sërbët ti pengojmë tek zhvillimi i aktiviteteve ushtarake,” zavendësi i tij Michael Shorti shtoi se kjo paraqet “detyrën numër një”.317 Këto objektiva nuk i patën arritur edhe përafërsisht, sepse njësitë sërbe në një shkallë të duhur zhvillonin pastrimin etnik dhe sukseshëm ndesheshin me UÇK-në, duke mos ju nënshtruar rrezikut të sulmeve ajrore të Natos, përpos në fazën e fundit të luftës. E rruajtën dominimin në terren pa mos përjetuar humbje të mëdhaja, duke u fshehur me plot sukses nëpër pyjet dhe luginat e Kosovës. Kur erdhi momenti i largimit (tërheqjes së njësive sërbe prej Kosovës), vëzhguesit perendimor të habitur dhe me çudi konstatonin, se prej Kosovës rregullisht u larguan 47.000 ushtarë ma paisjen e dëmtuar dhe këtë me një klimë të kushtuar spektatorëve televiziv -, që më së shumti i përngjante njëfarë paradimi të fitonjësve se sa humbësve të luftës.318

    Aleanca Verioro-atlantike filloi ta festonte fitoren, në krye të këtij procesioni u gjet Javier Solana, i cili për meritat e tija qe i shpërblyer me medaljen e Pentagonit, duke konstatuar se Natoja i “realizoi të gjitha objektivat e definuara”.319 Strategët e Natos këtë operacion e vlerësuan si tejet të sukseshëm për historinë ushtarake, për së pari herë pala kundërshtare dështoi –pësoi humbje pas ofenzivës, që e realizuan njësitë ajrore. Gjatë këtij operacioni ushtarak Natoja pësoi dëme të vogëla materiale, ku humbi vetëm dy aeroplan dhe nuk evidentoi viktima (përpos fatkeqësive në prapavijë). Tek kjo dukshëm ndikoi sasia e duhur e informatave të mbledhura me anë të satelitëve dhe aeroplanëve pa pilot të tipit Predator, Hunteri dhe Pioneer, ku suksesi i tyre qe treguar gjatë luftës në Bosnje dhe Hercegovinë. Nga ana tjetër kampanja tregoi supremacionin teknologjik të SHBA sidomos në laminë elektronike dhe bombave të prira laserike (për luftën kozmike dhe atë kibernetike të mos flasim) duke reflektuar dobësitë dhe mangësitë e Europianëve: prej 1.800 caqeve të zgjedhura vetëm njërin e pati zgjedhur kompjuteri britanik, të gjitha të tjerat ai amerikan. Përpos kësaj 60 përqindë të të gjitha caqeve i patën qëlluar aeroplanët amerikan, 80 përqindë raketat e gjujtura prej anijeve të tyre. Kjo i shtyrri Amerikanët të mbanin një qëndrim refuzonjës ndaj palës europiane, të cilët nuk qenë assesi të informuar për vendimet e marrura në Uashington. Këtë luftë pala amerikane e trajtonte si të veten, dhe atë e pati udhëhequr nëpërmjet të rrjetit të forcave ajrore amerikane se sa vetë horrit maqinerisë komanduese të Natos.320 Elita politike shqiptare në Kosovë, nuk duhet ta haron faktin se dobësia si dhe inferioriteti politik i shteteve europiane që erdhi në shprehje gjatë luftës në Kosovë, sërish do të rringjallet tek momenti, kur do të fillon të rrumbullaksohet procesi juridiko-politik i definimit dhe zgjidhjes së statusit të Kosovës. Europa edhe sot e kësaj dite katër vite pas mbarimit të luftës në Kosovë është duke i përjetuar pasojat e një politike disfatiste për mos e pasur aftësinë e kontrollit dhe “pastrimit të oborrit të vet” dhe se pa prirjen amerikane Çështja e Kosovës do të mbetet edhe ma tutje e hapur. Në këtë kontekst kishte pasur një domethënie simbolike sjellja e vendimeve të përfaqësuesve të lartë të Unionit Europian, që u takuan në Keln në momentin, kur Millosheviqi rra dakord për planin e G-8, që të sajojnë bërthamën e një politike të përbashkët asaj të jashtmes dhe të mbrojtjes.321 Këtë vendim e përmendi këtu për atë shkak që opinioni shqiptar ta kupton se akoma edhe sot e kësaj dite mvarshmëria e UE prej SHBA është në rritjen e dukshme, shumë gjërra duhet akoma vërtetuar, apo siç u shpreh në një formës të sarkazmës Zbigniew Brzezinski, “Nëse kriza do të jetë serioze, reagimi europian ndaj saj nuk do të jetë i pavarur; nëse do të jetë i pavarur, kriza nuk do të jetë serioze.”322

    Shkurtimisht thënë, nëse SHBA luftën në Kosovë e shfrytëzuan për ta sajuar strategjinë e rre ushtarake, që bazohej tek përsosja e armëve, siq janë raketat Tomahawk, të afta të arrijnë çdo pikë në planet, si dhe aeroplanët e fshehtë, e gjithë kjo brenda Aleancës Verioro-Atlantikei shpalosi tensionet, që qenë tejet të mëdhaja, sa ma shumë zgjaste ofenziva kundër Sërbisë. Kjo shkaktoi huti tek shtetet europiane, se mos ndoshta tek planet sekrete amerikane shihet qartazi dëshira që Natoja të përdoret si mjet për kontrollin e qendrave konfliktuale, që në të ardhmen pritet të paraqiten në Europë dhe në botë, që fund i fundit këtë sukses e reduktoi si një fitore e Pirros.323 Në një artikull të vetin Solana shkroi – në krahasim me atë që pati deklaruar në fillim të prillit-, se përdorimi i forcës pa mos pasur pëlqimin e Këshillit të sigurimit paraqet një rast specifik dhe jo tendencën për aplikimin e së drejtës së rre ndërkombëtare. Asgjë nuk pati thënë për atë, se ofenziva që paraqiste mjetin e vetëm për pengimin e katastrofës humnaitare, në dy javët e para tek popullata kosovare shkaktoi më shumë viktima, se sa dhjetë viteve të fundit pas eliminimit të autonomisë në vitin 1989 e këndej dhe për shkak të mosefektivitetit të saj u shëndrua në një aktivitet ushtarak, ku qëllimi i saj kryesor u bë se si mundet shpëtuar Aleancën Verioro-Atlantike para katastrofës. Për ta penguar këtë rrezik, që me krizën kosovare nuk kishte asgjë të përbashkët, dhe ta thenin rrezistimin sërb, krerët e saj assesi nuk kursenin me mjetet ofenzive, tek kjo haronin për parimet e shenta, që i proklamuan në fillim. Përpos kësaj qenë të detyruar të kthehen të kërkojnë ndihmë tek Moskovitët e ofenduar: “ Ironija më e madhe e kësaj lufte, qëndron tek ajo se Aleancën Verioro-Atlantike prej një situate tejet të vështirë e nxorri Rusia, armiku i saj historik dhe shkaku kryesor i ekzsitmit të kësaj aleance”, në revistën The World Today shkroi Paul Rogersi.324

    Përpos aspekteve politike të luftës duhet trajtuar edhe aspektet e saja etike, sepse Perendimi e shihte, nëse e parafrazojmë Clausewitzin, “si vazhdim i moralit”.325 Fakti se Natoja nuk përdori aq shumë armët konvencionale, kjo i shtyri lëvizjet paqësore që të fillojnë të flasin “për krimet e luftës”. (Ma pak rigoroze qe Human Rights Watch që e akuzonte për shkeljen e të drejtave ndërkombëtare të njeriut.) Në mesin e armëve të inkriminuara bënin pjesë edhe 355 bomba kasetore, që SHBA i përdorën pa asnjifarë çudie, sepse nuk nënshkruan marëveshjen e Otavës për ndalimin e tyre: në kontakt me tokën 5 deri më 10 përqindë të këtyre bombave nuk eksploduan fare, për shkak të së cilave mbetën në tokë, siç shkroi  Times-i, afër 14.000 objekte vrasëse të ngjajshme me minat tokësore.326 Kësaj duhet shtuar edhe dëmin tjetër që rrethit ia shkatuan sulmet ndaj rafinerive dhe uzinave kimike, që shkatoi derdhjen e plineve helmuese dhe ndotjes së ujit, sidomos Danubit. Këtu duhet theksuar edhe rastin e përdormit të uranit të varfëruar si dhe paraqitja e leukemisë tek ushtarët e Natos në Bosnje dhe Hercegovinë dhe gjatë luftës në Kosovë. Tek e gjithë kjo qëndronte pezull pyetja e gjeneralit Philipp Morillonit, që tek vendimi i Natos, për pengimin e çfarëdolloji të Natos duhet penguar “humbjet e miqëve”327 si dhe me parollën amerikane “asnjë të vdekur” (në palën e tyre kuptohet) disi me huti pyeste: “Çfarë ushtarësh janë këta – të gatshëm të vrasin tjerët dhe jo vetë të vdesin?”328