6. Doktrina amerikane për NATON

     Ngjarjet për shkak të cilave në pranverën e vonë dhe verën e vitit 1998 në SHBA patën ndikuar tek rritja e shkallës së duhur të kujdesit për shkak të frigës se vala e dhunës që e kishte kapluar Kosovën të mos e përfshinte edhe pakicën shqiptare (afër 30 % përqindë të popullatës) që ishte në konflikt me pushtetin sllavomaqedonas.54 Në krye të administratës amerikane të Klintonit u zhvillua një debat i ashpër dhe tejet serioz, ku zonja Ollbrajt me qëndrimet e saja dominoi karshi dyshimeve të sekretarit për mbrojtje William Cohen dhe oficerëve të lartë. Tek kjo, ajo i bënte thirrje  së ashtuqujaturës “vërejtjes apo kanosjes” së 24.dhjetorit 1992 ku presidenti Bush ia bërri të njohur Millosheviçit, se nuk do të qëndron dyart kryq tek avantura e mundshme në Kosovë, por edhe tek mesazhi identik që e përsëriti presidenti Kliton vitin e ardhshëm. Ashtuqë zonja Ollbrajt e bindi presidentin amerikan, që e përkrahu linjën e saj politike, që e tejkalonte tragjedinë kosovare, sepse qe përfshirë në një debat më të gjërë, se si duhet tejkaluar konfliktin në mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kapitolit, që dukshëm e pengonte politikën e brendshme dhe atë ndërkombëtare të administratës amerikane. Që ti tregon shumicës republikane në Kongres se  aftësitë e saja si lidere janë tejet kompetente, sipas mendimit të Ollbrajt presidenti Klinton duhej të ofronte sukses politik në aspektin ndërkombëtar dhe tek kjo përdorimin e Natos, që pas zhbërjes së murit të Berlinit duhej patjetër për të të gjendej një mision i rri brenda rrethanave të komplikuara në Evropë. Zonja Ollbrajt si sekretareshë e shtetit posedonte një vizion tejet të qartë, se si duhej ti ikej asaj që Natoja të mos mbetej një aleancë me institucionet anakronike pa një përmbajtje të vërtetë, ku armiku kryesor, BRSS, mbaroi së ekzistuari.  Duhej patjetër inicuar proceset e transformimit të saj, ashtuqë të bëhej një mjet efektiv i politikës së jashtme amerikane, duke afirmuar dhe praktikuar në çështjet evropiane dhe botërore vullnetin e SHBA – të vetmes superfuqi në botë.55 “Gjatë luftës së ftohtë”, shkruante ish këshilltari i Shtëpisë së Bardhë për Ballkanin, Ivo H.Daalderi, që ta sqaronte, pse ky transformim qe i nevojshëm, “Natoja qe aleancë ushtarake, e bazuar në themelet politike. Ajo i lidhte komunitetin e shteteve, që shumica e tyre i mbronin parimet e demokracisë dhe lirisë personale dhe qenë të gatshme, që të mbrohen, nëse ka nevojë, para sulmit të BRSS si dhe aleateve të saja brenda paktit të Varshavës. Kur kjo kanosje ushtarake dhe politike mbaroi, si një element integrues i Natos mbetën vetëm parimet politike të antareve te saja. Kjo detyronte ndryshimin e detyrave prioritare: aleanca duhej të transformohej në një aleancë politike që bazohet në themelet ushtarake.”56

    Intervenimi i sukseshëm i Natos në luftën boshnjake ndikoi dukshëm tek afirmimi i një plani tejet ambicioz dhe i dha një frymëzim dhe dinamikë të re debatit për konceptin e ri strategjik që zhvillohej prej nëntorit 1991. Që ta pranonin edhe aleatët evropian, që nuk ishin  të inspiruar ndaj doktrinës “unipolare” amerikane, kriza kosovare qe si e porositur, sepse ofronte mundësinë, që Natoja të “intervenonte jashtë hapsirës së saj” në mbrojtjen e stabilitetit dhe sigurisë së hapsirës së përgjithshme gjeopolitike, në të cilën qe përfshirë. “Mirë pra kemi të bëjmë me një Nato të rre”, në qershor 1997 në një konferencë për shtyp konstatoi zonja Ollbrajt: “ Dhe Natoja e rre duhet të ballafaqohet me problemet e jostabilitetit, që na duken më rreale në hyrje të shekullit XXI. Bëhet fjalë për konfliktet e brendshme dhe incidentet kufitare.”57 Doktrina e njëpolaritetit niset prej konstatimit se SHBA si e vetmja superfuqi botërore kanë të drejtë dhe për obligim të intervenojnë ku të duan në botë, përsëpari herë qe realizuar në pranverë 1998, kur presidenti Klinton dha urdhër për sulmin raketor ndaj “terroristëve islamik” në Afganistan dhe Sudan, duke mos e përfillur fare opinioin ndërkombëtar dhe Këshillin e sigurimit. Në dhjetor këtë e vërtetoi me një bombardim arbitrar të Irakut që iu bashkangjit edhe Britania e Madhe.58 Sa i përket Ballkanit, tek potezat e para bëjnë pjesë udhëtimi i Richard Holbrukut në Kosovë, ku erdhi me 24.qershor 1998 dhe e vizitoi edhe qendrën e UÇK-së në Junik, jo shumë larg kufirit shqiptaro-shqiptar. Këtu lejoi që ekipet televizive ta inçizojnë një bisedim “joformal dhe jo të planifikuar” me poetin dhe kreun e guerilëve Lum Haxhiun, që para do kohe qe kthyer prej emigrimit në Suedi.59 Ambasadori Gelbardë bërri një gabim fatal kur disa kohë më parë e zhigosi UÇK-në si organizatë terroriste, veprimi pragmatik i Holbrukut qe një sukses i madh medial, për rezultatet e të cilit nuk duhej pritur aq shumë gjatë: dy ditë më vonë dikundi në Evropën Perendimore erdhi deri tek takimi ndërmjet përfaqësuesve të administratës amerikane si dhe përfaqësuesve të UÇK-së deri tek bisedat e para zyrtare. Kah mesi i qershorit James P.Rubini, zëdhësi i Stejt Departmentit amerikan deklaroi, se rrethanat e tensionuara në Kosovë - për të cilat është fajtor vetë Millosheviçi – kërkojnë njohjen e lëvizjes që gëzon përkrahjen masive të popullatës shqiptare. Organizata ku disa prej anëtarëve të saj janë përgjegjës për aktivitet terroriste, sipas tij, “assesi nuk paraqet një organizatë terroriste”.60 Domethënia kryesore e këtyre fjalëve nuk u shkoi huq një gazete të Patriarkanës beogradase “Pravoslavje”, që në pjesën hyrëse e akuzonte Perendimin, “se gëzohet” për vdekjen e Sërbëve: “Duan të na shkepin zemrën. Duan të na përvetësojnë historinë. I duan manasitiret tona, kishat tona dhe varret tona...”61