Toka pa zot shpije
 

Të jetosh brenda kufijve dhe aparatit shtetëror të Serbisë, duke e kundërshtuar vetëm me deklarata politike dhe të dëshirosh të ishe pjesë përbërëse e Kosovës, vetëm përmes vizitave dhe fotografimit me politikanë kosovarë, shkakton humor dhe  probleme psikike.

Shkruan: Blerim Krasniqi

Rrethanat e krijuara në tokat shqiptare, jasht shtetit amë, pas shpërbërjes së federatës jugosllave, kanë imponuar pa dashjen e shqiptarëve të frymojnë secila ndryshe nga njëra tjetra, sa i përket përcaktimeve për të ardhmen.

Shqiptarët në Maqedoni dhe Mal të Zi, janë pajtuar me situatën e krijuar dhe janë përcaktuar të jetojnë në këto shtete si pakica kombëtare, me disa të drejta qytetare, por kurrsesi kombëtare dhe kolektive. Njëkohësisht kanë filluar të integrohen në nivele të ndryshme të administratës dhe shoqërisë të këtyre shteteve.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës, të hutuar në rrethanat e krijuar, vëzhgojn pa kuptuar se qpo ndodh rreth tyre. Edhe pse të papërcaktuar qartë se qka dhe ku dëshirojnë të arrijnë, individët aktiv në politikë punojn në përputhshmëri dhe në kuadër të sistemit të shtetit të ri serb, duke mos i prijashtuar vizitat dhe takimet me politikanë të ndryshëm kosovarë.

Në popull thuhet, ”qengji butë thith dy nëna”. Ky proverb vlenë vetëm për kafshët, dmth. për delmet e jo për njerëzit. Po të analizohen veprimet politike të liderëve partiak të Luginës së Preshevës, kupton se parimi i qengjit të butë, është filozofia politike e tyre.

Të jetosh brenda kufijve dhe aparatit shtetëror të Serbisë, duke e kundërshtuar vetëm me deklarata politike dhe të dëshirosh të ishe pjesë përbërëse e Kosovës, vetëm përmes vizitave dhe fotografimit me politikanë kosovarë, shkakton humor dhe  probleme psikike.  Ky problem apo konflikt i tërheqjes së dyfisht, ashtu siq quhet në psikologji, shkakton psikoza të rënda duke bllokuar organizmin të funksionoj normalisht. Në këtë gjendje psikike, bëhesh shikues subjektiv dhe fati yt mbetet në duar të huaja.

Të përcaktohesh do të thotë të jesh i lumtur

Për tu larguar nga ky konflikt, duhet të përcaktohesh se cilës rrugë do të shkosh. Edhe në qoftë se dështon, e rëndësishmja është se lëviz nga pika zero dhe bëhesh qenie shoqërore, duke arsyetuar ekzistimin në këtë botë.

Strukturat shoqërore përbëhen nga shumë njerëz, ku të njëjtat parime psikologjike vlejnë si në rastin e individit në veçanti.

Në shoqërinë dhe politikën e Luginës, mungon përcaktimi i qartë dhe unik, për të funksionuar në mënyrë të shëndetshme dhe përparimtare.

Zgjedhja

Në rastin e tokave shqiptare në Luginë, si pjesë e vogël në krahasim nga tërësit tjera të tokave shqiptare, në Kosovë dhe Maqedoni ata duhen të zgjedhin në mes mbetjes në Serbi apo bashkangjites me Kosovën.

Në rastin e parë, nuk ka nevojë për angazhim, pasi në menyrë administrative dhe politike i takojnë shtetit të ri serb.

Ndërsa në rastin e dytë, duhet përcaktim, zhvillim të idesë dhe arritje të qëllimit me shumë punë.

Bashkëngjitja me Kosovën

Zhvillimi i programeve dhe politikave kombëtare, zakonisht nuk rregullohet në raport me zhvillimet globale, por në bazë të synimeve të popullatës e cila veten e llogaritë të një kombi, kulture, gjuhe etj. Për të mos jetuar në iluzione sikur në ndonjë ujdhesë, këto synime qdo komb mund ti mbështet në rregullat dhe të drejtën ndërkombëtare, ku përcaktohet qartë vetëvendosja.

Lugina e Preshevës, për ta realizuar synimin e vet, ka dy shtyllat kryesore: Referendumin e ’92-tës (për të drejtën e bashkëngjitjes mëe Kosovën) dhe luftën e UCPMB-së (tendenca për realizimin e synimit).

Këto dy elemente prijashtojn qdo kombinim tjetër për ti dhënë formë tjetër, realizimit të synimit. 

Tendencat për krijimin e Këshillit Kombëtar dhe organizimeve tjera është një improvizim, për ta mbuluar të kaluarën dhe qëllimin. Mos përcaktimi deri më tani ka sjellur veprime refleksive të momentit.

Kërkimi i ujit duke hapur puse, është një proces i cili mund të provohet në disa vende dhe në intervale kohore të ndryshme, por arritja e një synimimi kombëtar dallon pasi nuk mund ta provosh në vende dhe kohë të ndryshme. Koha e humbur nuk kompensohet dhe e rrezikon arritjen e qëllimit.

Veprimet konkrete

Organizimi dhe veprimet serbe në pjesën veriore të Kosovë, kanë ardhur në nivelin për të zgjedhur dhe imponuar zgjidhje. Opsionet e tyre janë: bashkëngjitja me Serbinë, minishtet neutral dhe autonomia territoriale brenda kufijve të Kosovës.

Ata, këtë e kanë arritur duke i forcuar institucionet paralele dhe rregullimin e përfaqësimit.

Në Luginë të Preshevës, edhe dëshira është mjegulluar, pasi asnjë punë konkrete nuk është bërë në drejtim të arritjes së qëllimit. Dëshirat e ndryshme të individëve, si formimi i Këshillit Kombëtar, hyrja apo mos hyrja në Trupin Koordinues etj., kanë arritur ta komplikojnë zgjidhjen.

Mbledhja e përfaqësuesve në Kuvendin e Luginës së Preshevës, në bazë të referendumit të ’92-ës, të gjitha paqartësive i jep fund. Ky Kuvend mjafton ta emëroj Ekzekutivin e saj, Qeverinë e Përkohshme dhe ti krijojë institucionet “paralele” të Luginës. Ndoshta në mënyrë të ngjashme me serbët në Kosovë.

Kuvendi, artikulon qëllimet dhe përfaqëson në një zë këto qëllime, e jo si është vepruar deri më tani në mungesë të këtij institucioni suprem, ku çdo lider i partisë përfaqëson Luginën. Shikuar logjikisht është mbrapsht, pasi në një territor të vogël dhe popullatë të vogël veprojnë gjashtë parti politike, ku secila mesatarisht mund të përfaqësoj vetëm 16 % të popullatës, ndërsa pozitat e fituara në pushtetin lokal, shfrytëzohen si të jenë përfaqësues të institucioneve në nivel kombëtar e jo të atyre lokal.

Ngritja e Kuvendit të Territorit Autonom të Luginës së Preshevës, është përcaktimi i duhur dhe e vetmja zgjidhje. Nën vëzhgimin ndërkombëtar, institucionet supreme të Luginës mundet të caktojnë një referendum pas një kohe, rreth përcaktimit të qytetarëve të Luginës, se ku dëshirojnë të jetojnë.