Opinion

Kosova Lindore dhe zgjedhjet parlamentare të Serbisë

Shkruan: Smajl Latifi*

Kur dëgjuam para disa javëve, diku në muajin e fundit të vitit 2006 një deklaratë të Shoqatës për Mbrojtjen dhe Kultivimin e Vlerave Kombëtare dhe Njerëzore (SHMKVNJ) për të zhvilluar nismën për të sçaruar tek shqiptarët e Kosovës Lindore nevojën për mospjesëmarrje në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, ne në LKÇK konstatuam se ka ardhur koha e daljes nga qelia e vetmisë dhe izolimit Kosova Lindore; ka ardhur koha e kuptimit më mirë dhe më drejtë dhe në një bazë më të gjerë, se Kosova Lindore është edhe një vatër krize që nuk mund t’i vihet kapak edhe aq lehtë. Kështu vatër krizash janë edhe pjesët tjera shqiptare si pjesët përbërëse të një çështjeje të rëndësishme të pazgjidhur, çështjes shqiptare. Vetë çështja e pazgjidhur shqiptare është vatër reale e krizës.

Sikurse e dimë, Grupi i Unitetit e kishte trajtuar Kosovën Lindore vetëm sa për të thënë, se ja ne po kujdesemi edhe për këtë pjesë duke treguar se është grup që e kishte bërë këtë dhe e bënë këtë lojë për ta harruar dhe sakrifikuar këtë trevë dhe këtë interes kombëtar. Ky grup politik e bënë këtë sa për të përmbushur nevojën dhe arsyetimin e padrejtë, se kështu kinse mundësohet bërja e pavarësisë së Kosovës. Në shërbim të këtij qëndrimi të padrejtë edhe kësaj radhe doli me rekomandimin e prerë, me qëndrimin imponues: partitë shqiptare dhe shqiptarët atje të marrin pjesë në zgjedhjet e Serbisë. Të njëjtat parti më herët bashkë me shqiptarët e bojkotuan referendumin për Kushtetutën e Serbisë, me arsyetimin se kjo kushtetutë, Kosovën Administrative e konsideronte pjesë të pandashme të saj, ndërsa Kosova Lindore në të as që  përmendet diku si problem. Në njërën anë, Grupi Negociator i Kosovës, kur është fjala për ndërhyrje dhe presion mbi shqiptarët e Kosovës Lindore, ka ndodhur shpesh që ta bëjë këtë në atë mënyrë që t’i bindë shqiptarët që të jetojnë të qetë nën Serbi, ta pranojnë atë pa mëdyshje dhe të integrohen sa më mirë në organet shtetërore të Serbisë. Ky mesazh u është dërguar atyre pa e kuptuar se vetëm kështu mund të sakrifikohet, të mbetet nën Serbi, të tretet krejtësisht kjo trevë shqiptare, në emër të pavarësisë së Kosovës. Mesazhet dërgohen në vazhdimësi për këtë qëllim, edhe pse pavarësia ende nuk erdhi. Edhe po të vinte pavarësia, mesazhet për të pranuar robërinë shqiptarët e Kosovës Lindore janë të gabuara dhe nuk kanë asnjë element kombëtar, bile as njerëzor. Mesazhi në emër të kësaj mbështetjeje për pavarësinë ka motivuar krijimin e koalicionit ndërpartiak për pjesëmarrje në zgjedhjet e Serbisë, edhe pse përfitimi i vetëm do të jetë dy mandate, dy vende pune në parlamentin e Serbisë pushtuese.

Në një situatë të tillë vërtetë të krijohet lehtë një ndjenjë e bazuar në realitetin tonë shqiptar, sikur partitë shqiptare, nuk janë të interesuara aspak për të punuar për interesat e popullit të vet. Mirëpo,  ditët e mëvonshme, sikur ndikuan që bartësit e disa prej këtyre partive të marrin qëndrim për të dalë nga koalicioni zgjedhor. Mund të thuhet se e bënë këtë edhe për t’i shpëtuar turpërimit si variant më i lehtë për ta përballuar presionin që erdhi për shkak të mungesës së vullnetit të shqiptarëve për të marrë pjesë në këto zgjedhje të panevojshme dhe pa asnjë përfitim kombëtar për shqiptarët. Dhe, mirë kanë bërë. Është për t`u përshëndetur një gjest i tillë i partive që dolën nga koalicioni zgjedhor.

Në përditshmërinë tonë duket se është e theksuar prirja për t’u bashkuar jo për qëllime kombëtare, por për qëllime të tjera. Raste të bashkimeve për qëllime të ngushta kemi plot. Këtë do ta quaja fatkeqësi kombëtare, sepse bashkimi për ta ruajtur të keqen nuk ka kurrfarë arsyetimi, prandaj është i dëmshëm. Është e qartë, se me këtë rast koalicioni për pjesëmarrje në zgjedhje (koalicion për ta ruajtur të keqen) nuk arriti të bashkëjetojë dhe nuk u dëshmua i qëndrueshëm. Nga koalicioni doli PDSH-ja e udhëhequr prej Ragmi e Mustafës, por edhe LPD-ja e udhëhequr prej Jonuz Musliut. Dalja nga koalicione të tilla është gjest i vullnetit të mirë që duhet të pasohet me hapa të tjerë. Nuk është i mjaftueshëm vetëm tërheqja nga koalicioni. Pse të mos ndërtohet koalicioni për mospjesëmarrje në zgjedhje, i cili kishte për të ndërmarrë masa për krijimin e Kuvendit Kombëtar të shqiptarëve të Kosovës Lindore? Kuvendi do të kishte mundësi që të merrte besimin e të gjithë shqiptarëve për të çuar përpara angazhimin për ndarje nga Serbia në një rrethanë të përshtatshme. Ky kuvend mund të merr peshë në popullatën tonë dhe do të mund të ishte organ  me legjitimitet përfaqësuese. Kështu do të nisej ecja në një rrugë ku do të veprohej në përputhje me interesat dhe vullnetin e shqiptarëve, sepse Kosova Lindore ka qenë pjesë e Kosovës, ajo është Kosovë dhe ka për t’iu bashkuar Kosovës. Prandaj, energjitë pozitive mund dhe duhet patjetër të orientohen e të derdhen vetëm për këtë qëllim. Rrethanat kërkojnë qartësi dhe jo ecje me dilemën se a duhet të angazhohemi që kjo trevë shqiptare të shkëputet nga Serbia apo të angazhohemi që ta ruajmë vazhdimësinë e Serbisë mbi këto troje. Përcaktimi ynë është pa asnjë dilemë, pa asnjë pikëpyetje. Kosova Lindore nuk mund të imagjinohet dot që sot dhe në të ardhmen të çimentojë procese të cilat do ta lenin nën Serbi.

Po i kthehemi edhe njëherë situatës parazgjedhore në Serbi. Mbetën në koalicion Riza Halimi dhe Skënder Desanti përfaqësues të idesë për pjesëmarrje në zgjedhje. Mbeti një koalicion i ngushtë, tashmë pa legjitimitet dhe si i tillë, nuk mund të përfaqësojë vullnetin e tyre. Është e arsyeshme që të kërkojmë prej tyre që të rishqyrtojnë qëndrimin ndaj zgjedhjeve në Serbi edhe këto dy parti shqiptare. Ndryshe, duke mbetur në qëndrimin, të cilin ende përpëliten ta mbajnë edhe tani për tani, japin dëshmi të fortë, se nuk kanë asgjë të përbashkët me interesin e shqiptarëve të Kosovës Lindore, prapa të cilit përpiqen ta fshehin çdo gjest, çdo deklaratë dhe çdo fjali. 

Janë të paqarta deklaratat dhe thirrjet publike  të z. Sali Berisha që shqiptarët e Kosovës Lindore të marrin pjesë në zgjedhjet e Serbisë. Kjo është ndërhyrje e padrejtë e qeverisë së Republikës së Shqipërisë. LKÇK-ja e kupton rëndësinë e ndërhyrjeve të tilla, efektet e tyre dhe, ne vërtetë do t’i pranonim ndërhyrjet e shtetit shqiptar. Por, meqë jemi këtu, politika zyrtare e Tiranës do të justifikohej më lehtë, në çoftë se do të ndërhynte për shembull, në favor të mbështetjes së përpjekjeve për ndarje të kësaj pjese dhe bashkimit të saj me Kosovën. Ndërhyrjet do të kishin efekte të pritura pozitive kur bëhen për këto qëllime. Në këtë rast, thirrjen e kryeministrit shqiptar, z. Sali Berisha, nuk mund të cilësojmë ndryshe, përpos  të panevojshme, të padobishme. Logjika është e thjeshtë kur nuk mund të ndërhysh dhe të mbështetësh qëndrime të dinjitetshme të bazuara në vullnetin dhe përcaktimin e kësaj pjese të popullit shqiptar, qëndrime që llogariten nga vetë ata se janë në interes të zhvillimit të  përpjekjeve për të dalë nga pushtimi i Serbisë, mos e bën të kundërtën, sepse sjellë dëm. Megjithatë, shqiptarët e kësaj treve nuk duhet të marrin thirrjen si detyrim pavarësisht respektit të tyre ndaj institucionit të kryeministrit të shtetit shqiptar. Ndërkaq, thirrjet e bartësve të IPVQK-ve, që nga z. Çeku, kryesia e parlamentit, ekipi i unitetit etj. janë poashtu shumë jo-serioze, të pakuptimta, janë paradoks i kohës së sotme. Prandaj, këto thirrje duhet të shikohen me mospërfillje. Të mos harrojmë, se Kosova Lindore është përmendur nga negociatorët, sa për të larë gojën. Ajo as që ka qenë ndonjëherë prej tyre në rendin e ditës, as që është kërkuar prej tyre që të futet ndonjëherë në rendin e ditës. Ata nuk e ndjejnë fare këtë. Dhe, nuk është për t’u befasuar, sepse ata nuk e kanë në program këtë pjesë shqiptare. Kjo nënkupton se ata janë përshëndetur politikisht kaherë me këtë pjesë shqiptare. Ky është pragu që ata ia kanë vendosur vetit, kur kanë hequr dorë prej kësaj pjese. Unë do të thosha se ky prag nuk i lejon ata që t’i fusin hundët në Kosovën Lindore, ta shantazhojnë apo ta përdorin atë për konsum të brendshëm ose për qëllime të tilla që dërgojnë mesazhin e sakrifikimit të saj, sikur të ishte një trevë e huaj kjo trevë shqiptare, sikur të ishin të huaj shqiptarët.

Do të thosha, se  Kosova Lindore dhe popullata shqiptare e këtyre trevave tani ka një mundësi të mirë për të manifestuar një vetëdije të lartë politike duke i marrë për bazë rrethanat e përgjithshme. Ka situatë të mirë që të forcohen angazhimet dhe kjo pjesë të nisë procesin e përgatitjes graduale për shkëputje nga Serbia. Konsiderojmë se asnjëherë deri më tani nuk ka qenë më e madhe mundësia për një komunikim dhe lidhje më të mirë me pjesët tjera të Kosovës. Lidhjet ndërmjet shqiptarëve po forcohen dhe ky afrim po shënon rritje. Kjo nuk ka të ndalur. Shikimi kah Kosova i shqiptarëve  të Preshevës, Medvegjës e Bujanocit është vetëm një përpjekje e vogël për t’u kthyer kah vetvetja. Nuk ka akt më legjitim dhe më të drejtë, se sa të mbështetesh përpjekjet që çojnë kah kthimi e kësaj treve në Kosovë. Çlirimi i Kosovës në tërësinë e saj është proces i pandalshëm. Me çlirimin e Kosovës do të pasohet edhe bashkimi kombëtar e territorial, do të bëhet Shqipëria e plotë, natyrore.

Unë jam i bindur sikurse shumë kush prej atyre që interesin e përgjithshëm e kanë të vetmen zgjedhje, se shqiptarët mund të përfitojnë më shumë me mospjesëmarrje në zgjedhje. Mospjesëmarrja në zgjedhje ka edhe një të mirë, sepse aktualizon Kosovën Lindore, ndërsa legjitimimi i Serbisë që më i mundshëm është me dalje në zgjedhje, dërgon mesazhin e mbylljes së këtij problemi. Bindja jonë mbështetet në nevojën për ecje përpara, në interesin për të arritur deri te zgjidhja e problemit. Prandaj, duke u gjetur shqiptarët e kësaj treve në pozitën që është e njohur për ne, problemi i Kosovës Lindore është i hapur, ai kërkon zgjidhje. Mbyllja apo tendencat për mbyllje krijojnë situata që çojnë kah vetë-sakrifikimi i interesit të popullit të këtyre anëve.

Shqiptarët e Kosovës Lindore nuk do të thotë që me këtë veprim-me mos-dalje në zgjedhje  po futet në një luftë të armatosur me Serbinë, por po ndërmerr vetëm një hap në favor të ruajtjes dhe forcimit të pozitës së vet në skenë, po i bën luftë harresës dhe izolimit, po i thotë jo parcializimit dhe po i bënë shërbim bashkimit. Megjithatë, është mendim realist dhe i drejtë kur e themi, se paqja realizohet jo duke i dhënë Kosova Lindore impulse bashkëjetesës me Serbinë, por duke u ndarë prej saj dhe duke u bashkuar me Kosovën, aty ku edhe e ka vendin. Sfida që është para nesh, kërkon vëmendje, vendosmëri, por edhe guxim politik e intelektual. Ne do të mbështesim nisma të tilla siç është kjo e mospjesëmarrjes në zgjedhjet e Serbisë. Ky është qëndrim parimor që buron nga misioni i LKÇK-së. Sepse bashkimi kombëtar nuk vjen duke çimentuar bashkëjetesën me Serbinë, por duke krijuar kushtet për ndarje dhe shkëputje prej saj. Nisma për bojkotimin e zgjedhjeve të Serbisë i shërben sadopak këtij qëllimi. Do të ishte një betejë e fituar politike e shqiptarëve, nëse arrijmë të frymojmë më të lirë shpirtërisht në kushtet e rrethanat e sotme. Sepse për të ardhur deri këtu, populli shqiptar ka dhënë shumë. Ta çojmë përpara arritjen tonë. Sot e kemi më të lehtë se sa dje.

 Së fundi, LKÇK-ja do të mbështesë çdo nismë që ka për qëllim ta çojë një hap përpara drejt zgjidhjes çështjen e pazgjidhur shqiptare në Ballkan. Ky është kontributi më i mirë në interes të këtij qëllimi, është kontribut i orientuar drejt asaj që e dëshirojmë ne të gjithë - lirinë për të gjithë shqiptarët dhe paqe për ata, po ashtu paqe edhe për të gjithë paqedashësit.

*Autori është Kryetar i LKÇK-së