Pavarsia e Kosovës  asesi  nuk  duhet  ta sakrifikoj  Luginën  e  Preshevës

Shkruan: Refik HASANI

Lugina e Preshevës nuk guxon të jet temë tabu , monedh për kusuritje as nga Kosovarët , ndërkombëtarët dhe Serbet por duhet të fillohet të gjindet zgjidhja e jo me këtë status - kuo , sepse në ish - Jugosllavi ka patur shumë  probleme të trashiguara qysh nga Perandorit Hungareze dhe ajo Osmane , kutia e pandorës është hapur qysh në vitin 1990 prandaj maksimalisht duhet të punohet dhe të mbyllen  këto vatra krizash . Gjat konfliktit të armatosur në mes të ushtris Sërbe dhe UÇPMB-së faktori ndërkombëtar e njohu me një emër si Luginë e Preshevës  që mundë të luaj një rol të madh për periudhën e ardhshme për një zgjidhje të drejtë dhe të pranueshme . Sepse është bërë veçë Internacionalizim i këtij Rajoni të trazuar të trojeve Shqiptare dhe pjesës së  Ballkanit . Prandaj që të kuptohet nga ato që presim se çështja të zgjidhet në favorëtë shumicës Shqiptare në Luginë të Preshevës domosdo duhet qe elita e klasës  politike në Kosovë por edhe politika dhe diplomacia Shqiptare ta emërtojnë me një emër që veqë tashmë është identifikuar si një vatër e krizave që po pret të shtrohet në tavolinën e bisedimeve derisa gjithë Shqiptarët në gjithë globin i kan sy e veshë drejtuar kah Kosova sepse po bisedohet  në nivelin më të lartë jo vetëm në Nato por edhe Këshillin e Europës dhe në Këshillinn e Sigurimit si kurr më parë  për gjetjen e një zgjidhje përfundimtare të statusit për Kosovën , nuk duhet harrur që edhe tri komunat në Serbi si Medvegja , Bujanoci dhe Presheva janë  të banuar me shumicë Shqiptarë .                                                                     

                                                                       *                                       *                                              *

 Nëse shteti i Kosovës është kompromisë nuk duhet asesi të sakrifikohet Lugina e Preshevës . Akademia e Shkencave dhe Arteve të  Kosovës ka obligim që të japë kontributin më të madh në gjithë projektin e zgjidhjes së problemit Shqiptar në faza e në këtë kuadër edhe për Luginën e Preshevës si një territor i vaqantë nga Serbët por dhe si popullatë shumicë Shqiptare me një kompaktësi që ka ruajtur ndër shekuj , kulturën dhe traditën pra Luginasit nuk po kërkojnë Vranjën , Leskocin apo Nishin  edhe pse ishin dikur toka Shqiptare para njëqindë  e sa viteve sepse sot janë ato të banuar me popullatë Serbe . Prandaj kërkesat janë realiste të natyrshme , të qëndrueshme që na takojn me çdo normë, standardë apo aktë ndërkombëtarë . Ekipi   Negociator   i   Kosovës   elita   poltike  dhe  diplomacia  ,  dy   ASHA  tona    të  dalin   me    një qëndrim  ,  platformë , program    se   çka   është   në   interes   për  çështjen  Shqiptare   në  përgjithsi  ,  Lugina  të  vihet  në   tavolin  -  tash   ose   më   vonë   -   pasi   Kosova   të   pranohet   si   Shtet i  Pavarur  me ulëse në OKB . Ështe gabim kur mendohet që shteti i Kosovës i njohur nga OKB-ja do ti qetsonte edhe Shqiptarët në Luginë të Preshevës sepse pa arsye sakrifikohet një pjesë e Shqiprisë Etnike ky mendim më duket fatkeqësishtë sikur egziston edhe gjat procesit së negociatave për Kosovën , pasi nuk refuzohet ashtu në heshtje – pranohet . Duhet të jetë një faktor ekuilibrimi duke u balansuar  në mesë të Shqiptarëve në Serbi dhe Serbeve  pse mos të tërhiqet një paralele dhe të bëhet një krahasim në mes të dy çështjeve por me disa specifika është një dallim në favorë të Shqiptarëve në Luginë të Preshevës sepse Serbët në Kosovë janë pakicë dhe të shpërndar , kurse Luginasit përbëjnë tri komuname shumicë Shqiptare , një etnitet dhe territor kompakt që ishte dhe ende e ruan këtë deri në ditët tona . Luginasit kërkojnë të drejtat e tyre ku kanë bërë edhe dy veprime , elemente shumë të fuqishme që njifen e pranohen si akte ndërkombëtare me një peshë dhe relevancë të fortë politike , juridike për lehtësimin e  këtij problemi që duhet pregaditur se do të vijë dita për një zgjdhje të drejtë . 

-  R e f e r e n d u m i n    për    bashkangjitje   me    Kosovën     më     1    e     2    marsit    1992    dhe                                  

- Luftën që  e  zhvilloi  UÇPMB - ja  për  17  muaj  rresht    dhe   marëveshja   e   Konqulit   për    demilitarizim     të    Luginës  së Preshevës

Pra me këtë rastë Shqiptarët në Luginë të Preshevës nuk munden asesi të krahasohen as me Hungarezët në Vojvodinë as me Boshnjakët në Sangjak sepse këto dy rajone  shum pakë  ose fare nuk kan lëvizur nga vendi në këtë drejtim sikurse ato tëLuginës por vetëm duhet  edhe një herë ta rikonfirmojnë vullnetin e shprehur më herët që  tu   sfidojnë  kohrave   që   do   vijnë . . Daniell Shifer ekspert i nohur i çështjeve Ballkanike nga Instituti i Paqes në Washington ,  d c , Wesli Klark  ish Komandantë i paktit NATO që udheheqi bombardimet kundër Sërbisë , Stipe Mesiq Kryetar i Kroacis dhe  Grupi Ndërkombëtarë i Krizave të gjithë e theksojnë se ,, çfardo  që Serbëve do tu jepej në Kosovë  , Shqiptarëve do të kërkojnë dhe do tu garantohet  edhe në Luginën e Preshevës “  Serbia ende ka shumë probleme që presin të dalin në sipërfaqe edhe pas zgjidhjes së statusit të Kosovës siq janë Shqiptarët , Hungarezët , Boshnjakët dhe Bullgarët .                                                                                                           

                *                                     *                           *

Në Kosovë ndodh decentralizimi i pushtetit duhet të ndodh patjetër edhe në Luginë të Preshevës  . Ekipi Negociator fare nuk e përmendet këtë problem e thonë me gjysmë goje ose fare e shmangin , harrojnë se Pavarsia e Kosovës nuk ka ardh vetëm nga Kosovarët por është kontribut i shumë gjenertave dhe gjithë Shqiptarëve në ish – Jugosllavi , pra edhe atyre të Luginës së Preshevës . Serbët në Kosovë sot kan institucione paralele financohen nga bugjeti i Serbisë por edhe nga ai i Kosovës posedojnë Universitetin e vetë në veri të Kosovës lëvizin të lirë për kthim të tyre është investuarë shumënë Kosovë , Serbi dhe nga ndërkombëtarët kurse Shqiptarët e Luginës së Preshevës nuk kan liri të levizjes së lirë sepse 30 baza ushtarake janë të përqendruar në Luginë si psh  në afërsi të qytetit të Bujanocit   ( i ngjashëm  me bazën ushtarake në ,,Bondstil “ Sojevë në sektorin Amerikan të KFOR-it ) pastaj në  Malësi të Bujanocit te vendi Shën Ilia , Karadak  të Preshevës dhe në  Medvegjë në mes të trekëndëshit  Medvegjë – Kamenicë – Prishtinë . Shqiptarët në Luginë ende nuk kan në gjuhën shqipe Fakultet së paku për mësuesi, spital për shërim por duhet të shërohen në Vranjë , Leskoc apo në Kosovë nuk është bërë kurrfar investimi për kthim të të dëbuarve në trojet e tyre në ndërtim shtëpish apo në infrastruktur prej qershorit 1999 deri më sot të ardhur nga Lugina e Preshevës vetëm në komunën e Gjilanit janë 11.783 në krejtë Kosovën mbi 30  mijë banorë , jetojnë në kushte tejet të rënda nuk  mundë të regjistrohen . .Opinioni  gjithë  Shqiptarë  ka  për  obligim  më  shumë  të mbështesin kërkesat e Shqiptarëve të Luginës për artikullimin e kërkesave e  subjektivitetit politik në planin e mbrendshëm dhe në atë  të jashtëm për Autonomi  politiko – teritoriale . Luginasit duhet të jen unik në koordinim dhe me objektiva të qarta para faktorit të jashtëm të mos vonohen për të mos u humbur e shkapërderdhur sikur Qamët  e Qamëris , por të ruajmë identitetin kombëtare dhe territorial ashtu si që mezi  po mbahemi deri në ditët e sotme .                                           Me  respekt  dhe  urimet  me  te  mira  

02.07. 2007

Autori  është   ekonomist   i  diplomuar  prej  fsh  Zarbicë  K.K  Bujanoc  , bashkëthemelues  e  Anëtar  kryesie   në  Shoqatën  ,,Vatra“  në  Gjilan.