Një vizitë me interesa të ngushta shtetërore  

Shkruan: Muhamet Ilazi * 

Vizita e kryediplomatit Ilir Meta, u prit në mënyrë madhështore në Preshevë dhe Bujanoc. Lidershipi i këtyre trevave e quajti “vizitë historike”, ndërsa vetë Meta, Luginën e Preshevës, e quajti “burim stabiliteti dhe model bashkëjetese për rajonin”. Padyshim, këto vizita janë për t’u përkrahur, për më tepër, për një rajon si “Lugina”, të harruar që moti nga politika zyrtare e Shqipërisë. Sidoqoftë, shtrohet pyetja, pse u vizitua Lugina e Preshevës pikërisht tani; ku ajo po kalon një fazë të rëndë sociale, politike dhe ekonomike? Cfarë mundë të përfitojmë ne, banorët e Luginës, nga kjo vizitë? 

Në rolin e një diplomati paqësor, Ilir Meta, u mundua t’i tregojë Serbisë, por edhe Evropës, me vizitën e tij në Luginë të Preshevës, se Shqipëria angazhohet për stabilitet rajonal dhe ballkanik, sepse ajo synon, njëjtë si shtetet tjera ballkanike: integrimet Euro-Atlantike. Kësaj vizite i kanë paraprirë edhe shumë vizita tjera të lideshipit të “Luginës” në Tiranë, të cilat, siç duket, nuk kanë arritur të bindin qeverinë shqiptare për gjendjen e vështirë të Luginës që dominon në fushën e sigurisë, drejtësisë, arsimit, shëndetësisë, punësimit, kulturës si edhe për gjendjen e vështirë të të drejtave të njeriut dhe të pakicave. Në këtë drejtim, Beogradi u tregua më i suksesshëm; arriti të bindë kryediplomatin shqiptar për gjendjen “e mirë” në Luginë, kur Ilir Meta bëri deklaratën politike, se “Lugina” na qenka burim i stabilitetit në rajon. Mirëpo, në realitet, kjo nuk qëndron, sepse “Lugina” vërtet ballafaqohet me probleme të shumta. Nga e tëra kjo kuptojmë, që Shqipëria zyrtare kërkon nga Lugina të jetë burim stabiliteti, sepse këtë e kërkojnë interesat më të gjëra politike të shtetit shqiptar (euro-integrimet), duke i harrurar apo minimizuar interesat dhe obligimet kombëtare me kushtetutë.  

Një angazhim i shtetit shqiptar, me vetëm një vizitë simbolike, pas diku 80 vitesh, nuk i plotëson fare kërkesat morale kombëtare, e lëre më ato kushtetutare. Të paktën, kësaj vizite, i është dashur që t’i paraprijë një marrëveshje për përmirësimin e gjendjes tepër të vështirë në arsim. Edhe ndihmat konkrete në segmentin ekonomik, do të kishin qenë të mirëseardhura, kur dihet se pakica serbe në Kosovë, me një vizitë të shkurtër bërë qeverisë në Tiranë, u kthye me “torbën e mbushur” në Kosovë. Lëre që pakica serbe në Kosovë favorizohet nga bashkësia ndërkombëtare, nga institucionet vendore, por ajo gjithashtu favorizohet edhe nga qeveritë rajonale, si ajo e Shqipërisë. Të ndihmosh një pakicë në rajon, dhe të anashkalosh një tjetër, kjo nuk mund t’i ndihmojë zhvillimit dhe stabilitetit të rajonit. Gjithashtu mendoj, se kështu nuk arrihen standartet për t’u integruar në strukturat Euro-Atlantike.   

Eshtë krejtsisht e kuptueshme, që Shqipëria zyrtare, mundohet, me këto hapa, t’i përmirësoj marrëdhëniet me Serbinë. Asgjë nuk ka të keqe në këtë, dhe këtë e përkrahim të gjithë, mirëpo, janë të pa pranueshme vetëm këto interesa të ngushta shtetërore, me tendencë që të tjerët (populli shqiptarë në Luginë) të mbesin viktima dhe të vuajnë, për hir të proceseve rajonale dhe euro-atlantike. Zotëri Meta është dashur, që fillimisht ta vizitojë Luginën e Preshevës, dhe të informohet drejtpërdrejtë me gjendjen aty, e pastaj të vizitojë Beogradin, dhe t’i plasojë atje, disa vërejtje apo kërkesa për Luginën, që ndoshta do të kishin një peshë të veçantë politike. Shqipëria mund të bëjë shumë për Luginën e Preshevës, vetëm nëse ajo e merr këtë si përkushtim serioz.   

* Autori ka titullin Master of Arts në shkencat politike nga Universiteti i Zürich-ut