Edukimi i fëmijëve

Valbona Kelmendi

Akoma jemi të ballafaquar me mungesë informacionesh dhe njohurish të mjaftueshme rreth edukimit të të rinjëve (adoleshentëve), në fazën e ndryshimeve të pjekurisë fizike dhe biologjike. Kryesisht në këtë ngecje të mosedukimit dhe mostrajtimit, kanë ndikuar faktorë të ndryshëm, duke filluar nga ai patriarkal, tradicional i trashëguar, gjë që ka bërë të jemi të rezervuar ndaj këtij procesi zhvillimor, nëpër të cilin kalojnë fëmijët.
Si rrjedhim, edhe intelektualët nga lëmi të ndryshme kanë hezituar për të trajtuar dhe për t’u marrë me tema të tilla. Hezitimi mund të sjellë ndonjëherë edhe fatalitet, në këto raste kur i neglizhojmë gjërat e kësaj natyre dhe nuk merremi drejtpërdrejt me edukimin e fëmijëve, në këtë periudhë kohore. Andaj edhe mungesa e guximit (në çdo aspekt), shpeshherë mund të sjellë pasoja të paparashikueshme.
Si popull po gjindemi në periudhë tranzicioni, kur te ne kanë vërshuar dhe po vërshojnë, krahas kulturave dhe përvojave pozitive, edhe degjenerimi bashkë me sëmundje të ndryshme infektuese. Pra, ky është një problem shumë me rëndësi për t’u trajtuar edhe më shumë, për ta sensibilizuar opinionin.

Edukimi i fëmijëve në fushë të kësaj natyre duhet të fillojë nga mosha 7-8 vjeçare, por edhe më herët nësa ka nevojë. Para se të shkojnë në shkollë, prindërit kanë detyrë dhe obligim për përkujdesje të tillë, gjatë shkollimit (bashkë me mësimdhënësit) duhet të kenë përkujdesje të dyanshme prind-arsimtar, në mënyrë që këta fëmijë të bëhen njerëz të kulturuar dhe të njerëzishëm dhe bashkëshortë të denjë.
Ta dijmë se, për të qenë të suksesshëm, nuk i duhet falur fëmijës fjala më e vogël cinike a banale ose mungesa e mirësjelljes ndaj të tjerëve, duke filluar nga familja e ngushtë e deri te kalimtari i rastit, kur ndodhin ekcese rastësie me ndokend.
Të habit fakti se si disa prindërve nuk u bën përshtypje qëndrimi i djalit të tyre që komunikion ashpër me vajzat duke përdorur shpeshherë edhe fjalë banale, fatkeqësisht ka prej tyre që këtë e quajnë qëndrim “burrëror”.
Të kalosh lehtë dhe pa mbajtur qëndrim ndaj këtyre dukurive, do të thotë të rritësh një njeri arrogant, të pa kulturë dhe edukatë. Prindërit dhe mësimdhënësit në bashkpunim duhet të vëzhgojnë, të qortojnë dhe të edukojnë në raport të njejtë edhe djemt edhe vajzat, nëpër shtëpi, shkollë dhe gjetkë.
Eshtë më se e njohur se fëmijët që nga mosha 8-9 vjeq fillojnë të njohin më shumë gjininë e tyre, si rrjedhojë krijohet njëfar ftohjeje dhe ndasie në mes të dy gjinive nën veprimin e disa ndjenjave dhe emocioneve të turbullta. Andaj prindërit në veçanti, dhe mësimdhënësit duhet të veprojnë në kohën e duhur me të gjitha masat për të kultivuar edukatë të shëndoshë dhe të mirëfilltë në ta, e jo të lihen në stihi që t’i edukojë rruga.
Për një afrim sa më stabil me ta, joparagjykues, përveç bashkëpunimit mësimor dhe aktiviteteve të tjera shkollore, është me rëndësi edhe mësimi i besimit që i takojnë, sepse kjo është një provë e dukshme dhe shumë e suksesshme për të pasur fëmijë të sjellshëm dhe përparimtarë e të shëndoshë në moral e shëndet.
Në shtetet perëndimore është shumë e hapur dhe transparente edukimi i fëmijëve edhe në frymën religjioze (fetare), proces ky i cili bënë të zhvillohen edhe më shumë në aspektin mendor.
Në këto vende të civilizuara, krahas arsimimit edukohet fëmiu edhe në mësim-besimin që i takon, dhe është i lirë nga trysnitë dhe gjërat imponuese për jetën e tij, madje edhe është i aftë të bëjë krahasime se cilat gjëra janë të dobishme e cilat jo, kurse te ne ndodhë e kundërta. Një e kundërt që të rrënqethë tërë trupin dhe qenien, sepse fëmijëve tanë iu ofrohet një planprogram (aktiv) me temë edukimi, duke filluar nga mosha 14-15, me mjete konkrete se si duhet të ruhen apo shmangen sëmundjeve të ndryshme infektuese, si dhe semundjes vdekjeprurëse AIDS-it (sidës).
Edhe pse, ligjëruesi i kësaj lënde, para se të japë shpjegimet konkrete rreth tyre, i këshillon, se ata janë të rinjë njëherë për të bërë akte të tilla, dhe se akoma nuk janë të pjekur fizikisht dhe psikikisht, si dhe se shkenca e mjekësisë nuk lejon nën moshën 18 vjeçare për të bërë akte të tilla, se nën këtë moshë mund të përjetojnë strese, trauma, ankthe etj., dhe se për probleme të tilla mund të humbasin shumë, si qetësinë shpirtërore, gëzimin, lumturinë, miqësinë, harmoninë familjare etj… Mirëpo, me këtë po na japin të kuptojmë se, në njëfarë mënyre pas moshës 18 vjeqare edhe mund të bëjnë dhe se janë të edukuar se si të mbrohen duke përdorur preparate mbrojtëse!
A thua vallë, ku po mbetet morali, ku po mbetet nderi, kush duhet t’i definojë prindërit e fëmijëve të ardhshëm, ndoshta edhe të shumë fëmijëve të sotshëm, vetëm ADN-ja, asgjë tjetër, sepse po rrimë duarkryq para portës së hapur që dita ditës po e thithë moralin dhe nderin dhe xhelozinë tonë, të paktën as në shtëpi nuk po punohet me fëmijë se lene më ne shkollë!
Fëmijët duhet të motivohen për mësim, aktivitete të dobishme, kulturë etj, por edhe duhet shpjeguar në bashkëbisedim se cilat janë ndryshimet fizike, fiziologjike, ndryshimet mendore dhe si t’i kapërcejë këto faza pa ekcese dhe trauma. T’i konsiderojë si faza normale të natyrshme të rritjes, zhvillimit dhe pjekurisë së njeriut.
Tek ne, të bisedosh me disa prindër mbi problematikën dhe pasojat në këtë lëmi, dalin shpeshherë gjëra të paqarta, të mjegulluara madje edhe shumë të ndërlikuara.
Fëmijët e moshës 4-5 vjeq, por edhe më të rritur, varësisht nga pjekuria fiziko-mendore, ndonjëherë i hasim duke sharë, duke përdorur termet fyese dhe banale të ndyrë. Prindërit (sidomos disa të cilët janë me nivel të ulët
arsimor) arsyetojnë duke pohuar thjesht se akoma janë fëmijë. Ka raste kur prindi bie në dilemë se si të veprojë, se si ta përmirësojë gabimin e fëmiut të tij që gaboi.
Pa dyshim se duhet referuar diku, por fatkeqësisht që ende nuk kemi institucione këshillëdhënëse profesionale të kësaj lëmie, ku do të drejtoheshin për ndihmë pa hamendje, atëherë na bën të kuptojmë që fëmijët e prindërve të tillë të cilët nuk i shqetëson sharja dhe fjalori i ndytë i fëmijës së tyre, dhe ata të cilët bien në konfuzion se si t’u ndihmojnë fëmijës së tyre për t’u përmirësuar në gabime përkatëse, duhet të lihen të anashkaluar, pasi që nuk ka institucione përkatëse!
Bëhet pyetja: Çfarë i sjellin vetes, familjes dhe shoqërisë në të ardhmen këta fëmijë me një edukatë të tillë? A mos vallë duhet të presin deri sa të ketë një institucion diku?
A thua askund nuk ka një burim apo diçka që ju shërben të gjithëve, madje edhe rasteve të tilla, një diçka që nuk bënë dallim moshe e race apo klase dhe gjinie.
Nëse tamam dikund gjindet diçka apo ndonjë literaturë e cila na shërben të gjithëve, madje edhe atyre që ende pretendojnë të hapin zyra profesionale për edukim, pse të mos shërbehemi në vend se të rrijmë në gjumë si ari i viseve polare, pse mos t’i referohemi librit i cili është burim i pashtershëm dhe mostër për çdo gjë e më së shumti për dukurinë bazë të
njeriut- edukatën. Një burim i cili është me shekuj e shekuj i pandryshuar dhe me bazë dhe themele të forta. Pse të mos i referohemi Kur’anit fisnik i cili është ilaç për të gjithë dhe i pashtershëm gjithmonë.
Andaj me futjen e mësim-besimit nëpër shkolla dhe me edukimin e fëmijëve tanë me edukatë fetaro-islame, nuk kemi nevojë asnjëhërë për shqetësime të shprehjeve të ulta te fëmijët tanë e as nuk kemi nevojë për përdorim të preparateve mbrojtëse kundër sëmundjeve vdekjeprurëse, sepse ky oqean i pafund, pra Kur’ani Fisnik me etikën që ka, këshillon dhe udhëzon për jetë të ekuilibruar drejtë dhe të realizuar brenda kurorës, dhe të dy gjinive u japin vendin meritor e prestigjioz dhe rehatinë shpirtërore.
Pra, gabimet dhe lëshimet që po i bëjmë pa i korrigjuar, janë bërë si pjesë e natyrshme e jetës tonë, nga të cilët askush s’është i veçuar. Ta dimë se familja dhe shoqëria e shëndoshë kërkojnë vendosmëri, angazhim, përgjegjësi dhe bashkpunim.