Portreti i pambaruar i Hasan Kadrisë

Për Hasanin në fillim më kish folur sportisti i mirënjohur Gjergj Thaka dhe professor Bakush Birçe. Rasti I një interviste me Skulptorin e popullit Mumtaz Dhrami më tregoi se brenda vehtes egzistonte një prag tej të cilit mosbërja e portretit të tij ishte e palejushme, para se të merrte karakterin e një nxitjeje të pafrenushme.

Mirëpo, ndonëse e mora me shumë dashuri, e konceptoa disi lehtë: disa pyetje vëllait, pak impresione mediative rreth kontributit të tij për rritjen e dinjitetit të sportistëve shqiptar (si Bushi, Halili, Paço,etj.) në një retrospektivë historike, fotot dhe ... kaq!

Por, dështova. Një mpirje e përgjithshme më ndal edhe dorën, edhe mendjen. Më vjen turp të shkruaj vetëm për Hasan manexherin. Oh, kjo do të përbënte një të njëqindën e portretit të tij. Si mund të shmang luftëtarët Jashar Erabara dhe Dërvish Hima, por edhe figura të tjera të Lidhjes së Prizrenit, shokë të gjyshit të tij, Hasan Preshevës së madh? Si mund të mos përmend se në dhomën e tij vareshin fotot e gjyshit me Mihal Gramenon, Çerçiz Topullin; apo kameret e murit ku gjendeshin librat e vëllezërve Frashëri, "Baba Tomorri" i Çajupit, pamfleti poetik "O moj Shypni" dhe këngët e herëshme të "Lahutës së Malësisë" ?

Këto, në fakt, po gatuanin karakterin e menaxherit të ardhshëm. Mirëpo, dihet se karakteri në kuptim dinamik, është forma specifike ku modelohet energjia njerëzore përmes përshtatjes po dinamike me mënyrën e vet të një shoqërie. Dhe shoqëria shqiptare e asaj periudhe prodhonte më shumë histori se sa bukë. Kur historinë e kombit e mishërojnë prindërit dhe gjyshërit e tu, ajo s`të shqitet kurrë dhe hedh shtat brenda vetes.

S`mund të harrosh psh. se asnjëherë në fëmirinë e vet dhe rininë e parë (para se të shkonte në Univerzitetin e Friburgut, në Zvicër), s`kishte ndodhur që t`i gëzohej edhe babës, edhe dajave. Herë njeri herë tjetri, do të ishin patjetër o në burg, o në internim.

...Dhe kthehem përsëri tek mpirja ime. E ndej se figura e tij poliedrike, ende kaq pak e njohur, e përjashtonin atë sforcim, njëlloj sikur të rrekesh sikur me forcën e gishtave një gonxhe të kthehesh në lule. Vetëm hutohesh: A është një menaxher sporti, apo patriot klasi, kur fare i ri shkruan: "S`mund t`i vë kurrë interesat e shenjëta të kombit, nën gijotinën e ideologjisë. S`ka ideal më të madh se liria dhe pavarësia kombëtare. Kush nuk kupton këtë, nuk ka kuptuar asgjë prej dijës e prej shkollave".

Ju lutem! Këto janë fjalë të një njeriu që luan krahas Eusebios, që ka mik Josef Blaterin, që nget makinë e motor, që bënë akuaplan, e megjithatë, këto hiç nuk bëjnë të kundërta. Ato bëjnë pjesë në gjendjen harmonike me natyrën ku bëjnë pjesë, dhe pa transcedentuar prej saj, ai mëson jo pak, por tetë gjuhë tu huaja.

I kudondodhur, ai u vjenë në ndihmë gjithë bashkatdhetarëve të emigruar në Zvicër. Madje, siç dëshmon një nga miqt e tij më të ngusht, Xhafer Shatri "..ai bëhet shtyllë e organizimit të shqiptarëve në Zvicër, bëhet nacionalisti më origjinal dhe më i vendosur që kam parë ndonjëherë".

Adresa të shumta të njerëzve të vendlindjes, dhe të të gjithë trevave ku banojnë dhe emigrojnë shqiptarët, do të gjeshë nëpër të gjitha blloqet, fletoret, kartvizitat dhe kalendarët e tavolinës së punës.

Padyshim që, pas kësaj, njeriu ndjenë një drithërimë nervore. Emocionet e shpirtit janë tepër të forta. Se u nisa vetëm për portretin e një menexheri shumë të mire dhe kaq...

Por, kur merr vesh se ky menexher kosovar, mbron doktoratën me tezën " Pozitat juridike të shqiptarëve në Greqi në periudhën mes dy luftërave botërore", bindesh se ideja e patriotizmit të thellë ishte një nga virtutet më të larta morale.

Edhe ekskurzioni me babanë në Shqipëri më 1991, dalja në fotografi pran heronjve dhe monumenteve revokojnë përpjekjet për liri dhe pavarësi, pranë natyrës së bukur të Atëdheut, të ribinin se në shpirtin e tij kishte vërtet një rend të gjërave, po i fiksuar në rreshtin e parë mbetej përherë dashuria për Atëdheun.

I "qorruar" nga këndvështrimi prej menaxheri, fillimisht nuk kërkova të di atë që jetonte brenda Hasanit: shumëdimensionalitetin. Mirëpo "dështova". E, është një "dështim" që më pëlqen, që mi zgjeroi kufijtë. Më duket se jam futur në një bisedë interesante (teksa shoh fotografinë, jo me vëllain Skyfterin, por me vetë Hasanin e ndjerë(vdiq nga një aksident i dyshimtë automobilistik më 1998 në Bullgari).

Përpiqem të deportoj në shpirtin e tij, përmes syve të qeshur. Është i njejti edhe kur del me Stavrovën apo Blaterin, dhe kur del me babain ose vëllain, dhe kur përkdhel djalin Ilirin, dhe kur puthë nipin Skënderin.

Por, e di, sado të kërkoj tek personazhi i tij i brendshëm, mendimet dhe ndiesitë e tij, nuk do të arrij të dëgjoj tingujt e zërit, që të më transmetojë edhe në mënyrën auditive një mirësi që shkon deri në infinit.

Zëri jo, por ai 39 vjeçari Hasan Kadria la pas një jetë plotë lëvizje, për Shqipërinë, në çdo fushë, që nga patriotizmi si lëvizje e organizuar, deri tek sporti si pjesë e tij. Kjo lëvizje plot dritë vrapon kësisoj si një kumbim i kulluar, karakteristikë për ata që nuk mund të harrohen.

Flamur Bërdëllima

Nyje:

• Xhafer Shatri: Fjalim i mbajtur para vorrit të Hasan Kadriut