PËRKUJTOJMË: 

Hasan KADRIU ngado që shkoi e nderoi Preshevën

Fjalim i mbajtur para vorrit të Hasan Kadriut

E dashur familje e Hasan Kadriut,

Vëllezër e motra

Të dashur miq

Jemi këtu për t'i thenë lamtumirën e fundit birit, vëllaut, nipit, shokut e mikut tonë të paharrueshëm, Hasan Skënder Kadriut, i cili në rrethana tragjike vdiq në moshën 39 vjeçare, duke kredhur familjen e tij, të afërmit, shokët dhe miqtë, të gjithë ata që e kanë njohur mirë në një pellg të pamasë dhimbeje e trishtimi.

Hasani ishte djalë i një dere të njohur patriotësh nga babai dhe nga nëna, familje të cilat në pikën me verilindore të Shqipërisë mbrojtën dhe vazhdojnë të mbrojnë me vendosmëri dhe shumë flijime dheun e shqiptarëve, te drejtat dhe krenarinë e tyre.

Gjyshi i Hasanit ishte veprimtar i paepur i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Babai i tij Skënder Presheva, intelektual nga të paktit në Kosovë, njëri me kulturë e guxim, burrë e patriot, me armë në dorë u angazhua për çlirim e bashkim kombëtar. Për këto angazhime një pjesë të mirë të jetës së tij e kaloi nëpër burgjet serbo-maqedone.

Skënder Presheva, një pjesë të mirë të jetës së tij punoi si mësues, duke mbrujtur te brezat e rinj kultin për atdheun, për lirinë, për punën, për besën dhe për nderin.

Këto virtyte ai i mbrujti edhe te djemtë e tij që i lindën vonë, pas golgotave të burgjeve.

Hasan Kadriu, si fëmijë e nxënës është shquar për dashuri ndaj atdheut, për qiltëri, guxim, aftësi e hijeshi.

I preokupuar për gjendjen e gjysmës së atdheut në robëri, i papërmbajtur për të duruar pushtimin, i pamësuar të fshehë atë që mendon e që dëshiron, Hasan Kadriu pa mbushuur 20 vjet ia mësyen mërgimit.

Në Zvicër Hasani u regjistrua në Universitetin e Friburgut. Me krahët e tij të njomë siguronte të ardhurat për studimet dhe ndihmonte familjen.

Me shpërthimin e demonstratave të vitit 1981, ishte ndër të parët që bashkë me Kadri Zekën dhe vëllezërit Gërvalla e ngritën zërin në mbrojtje të kërkesave të studentëve, në mbrojtje të çështjes së Kosovës.

Nuk ka një manifestim të vetëm të mbajtur gjatë viteve tetëdhjetë në metropolet përëndimore e ku Hasan Kadriu të mos ketë qenë gjithmonë në ballë të tyre.

Duke qenë shtyllë e organizimit të shqiptarëve në Zvicër, Hasan Kadriu themeloi që më 1981në Bull të Friburgut, klubin « Shote Galica » që ishte një vatër përpjekjesh për liri. Për këto angazhime Hasan Kadriu nuk mundi më kurrë të kthehet në vendlindjen e tij, në Preshevë.

Gjatë gjithë këtyre viteve të trazuara të Kosovës e të shqiptarëve, Hasan Kadriu i ka takuar krahut më militant e më nacionalist të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Edhe pse ndër më të rinjtë e veprimtarëve të Lëvizjes në Mërgim, Hasan Kadriu qe ndër ata burra të rrallë që disa diplomatëve dallkaukë shqiptarë ua thoshte troq se është tradhti të vësh interesat e kombit në gijotinën e ideologjisë. Hasan Kadriu ka qenë antikomunisti dhe nacionalisti më origjinal dhe më i vendosur që kam njohur ndonjëherë.

Hasan Kadriu, padyshim është ndër të parët shqiptarë nga territoret e pushtuara që u vu në kontakt me filizat e para të demokracisë në Shqipëri, të cilat po bulonin me mundim nën akullnajën gjysmëshekullore. Ai është i pari që i ka mbështetur e ndihmuar këto forca politikisht dhe materialisht.

Si njëri shumë i vyeshëm e inteligjent që ishte, Hasan Kadriu arrijti të bëhet ndër shqiptarët më të mëkembur në Zvicër. Me vite ai ka mbajtur familje të tëra në Kosovë. Nuk ka njëri t'i jetë drejtuar Hasanit e ky të mos i ketë dalur në ndihmë me gatishnmëri prej vëllaut.

Hasani tani është këtu, buzë vorrit, prandaj duhet thënë të gjitha të vërtetat. Duhet thënë edhe një e metë e tij: t'i stigmatizojë njërëzit pa kurrëfarë paragjykimi. Më kujtohet si sot, kur më 1990, në klimën e zallahisë së duartrokitjeve kolektive, Hasan Kadriu më emër dhe mbiemër ka denoncuar njërëzit që jo vetëm situata i kishte nxjerrë në sipërfaqe. Shumve prej nësh na u deshën tetë vjet për të mësuar këtë.

Hasan Kadriu qe ndër shqiptarët më të vendosur që kam njohur për çështjen e bashkimit kombëtar. Atë e terrorizonin të ashtuquajturit shqiptarë realistë e të moderuar, që sidomos tani janë fort në modë, e që bashkimin kombëtar të shqiptarëve e shohin si ëndër e jo si domosdoshmëri.

Hasan Kadriu, veç atdhedashurisë kishte edhe pasionë të tjera, ndër to edhe futbollin. Falë këtij pasioni ai u bë i pari dhe i vetmi shqiptar menagjer i FIF-as. Edhe këtë emër ai e shfrytëzoi për të ndërkombëtarizuar çështjen shqiptare në përgjithësi dhe çështjen e Kosovës dhe territoreve tjera të pushtuara në veçanti.

Janë të pakët ata që dijnë një rast kur disa lojtarë të ekipt kombëtar të Shqipërisë, të shqetësuar me gjendjen në atdhe deshën të kërkonin azil në Spanjë, Hasan Kadriu nuk ka lënë gur pa tundur gjersa i ka bindur se ata përkundër vështirësive, megjithatë nuk guxojnë të vënë në lojë dinjitetin e Atdheut, të Kombit e të Flamurit. Dhe ia arrijti jo vetëm t'i bind, por edhe t'i mbrojë e t'i ndihmojë që në tregun e sportit profesional të kenë mundësi të konkurrojnë dhe të vënë në pah gjithë talentin e tyre.

Hasan Kadriu, duke qenë shok lufte e bese i Jusuf Gervalles, Kadri Zekes e Bardhosh Gervalles, i Nuhi Berishës e i Rexhep Males, i Zijah Shemsiut e Afrim Zhitisë i Ali Ajetit e Edmond Hoxhës ka mbështetur me gjithë qenien e tij edhe ata djem të Kosovës që sot në këto kohë të vështira kur janë nëpërkëmbur e pëshkelur interesat dhe krenaria e kombit, po e mbrojnë me armë në dorë emrin, jetën dhe nderin e shqiptarëve.

Në emër të këtyre sakrificave, në emër të të gjithë atyre që të kanë pasur shok, në emër të shokëve tu luftëtarë të vijës së parë të frontit për liri e bashkim kombëtar, qofshin ata sot në varre, në burgje, apo në male po përulem para kujtimit tënd, po përulem para teje që ke qenë krenaria e familjes dhe e miqve, përsonifikimi i atdhedashurisë, i çiltërisë, i sakrificave dhe i besnikërisë.

Qoftë i përjetshëm kujtimi yt, Hasan Skënder Presheva!

Të qoftë i lehtë dheu i Nënës Shqipëri, që ishte dhe mbeti për ty më i shënjti ideal, më e madhja dashuri!

Xhafer SHATRI

Tiranë, 22 shkurt 1998