Përkujtohet 16 vjetori i mbajtjes së referendumit të shqiptarëve të Luginës së Preshevës

Prishtinë, 1 mars, ‘08 

- Presheva, Bujanoci e Medvegja  deri më 1912 ishin  pjesë e Vilajetit të Kosovës. -Të drejtat që u garantohen serbëve dhe minoriteteve tjera në Kosovë, ato t’u garantohen edhe Shqiptarëve në Luginën e Preshevës.- Përkushtimi dinjitoz në Kosovë për barazi dhe mirëqenie të minoriteteve, nuk duhet ta përjashtojë obligimin dhe përkujdesjen e saj si shtet sovran dhe i pavarur, për shqiptarët që jetojnë si pakicë kombëtare në Sërbi.- Lëmitë e arsimit, shkencës, kulturës, shëndetësisë e sportit, nuk  mund të zhvillohen në Luginën e Preshevës pa mbështetjen e Kosovës.-Hapja e një univerziteti shqiptar –domososhmëri.- Vala e re antishqiptare që po ndodh në Serbi, të përkujton kohërat më të errëta të së kaluarës, prandaj ekziston rreziku real i një shpërnguljeje të re masive e shqiptarëve të Luginës.-Kthimi i shpresës dhe sigurisë të kësaj popullate është në demilitarizimin e plotë të këtij rajoni dhe në monitorim efikas ndërkombëtar.

Nën udhëheqjen e kryetarit të Kryesisë së Shoqatës së Qytetarëve të Luginës së Preshevës në Kosovë, z. Hasan Emërllahu, sot në Prishtinë  u mbajt një takim me anëtarët e kësaj shoqate ku u përkujtua16 vjetori i mbajtjes së Referendumit të shqiptarëve të Luginës së Preshevës më 1 e 2 mars 1992, kur mbi 96% e popullates së këtyre komunave: Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë shprehu dëshirën dhe u  deklarua për Autonomi politike e territoriale me të drejtë bashkimi kombëtar me Kosovën.

Në këtë takim, pos Kryesisë dhe shumë anëtarëve të saj, të pranishëm ishin edhe musafirët e Karvanit – Krushqit e Diasporës Shqiptare  nga Shtutgardi e vende të tjera të Gjermanisë të cilët këto ditë kishin ardhur për ta festuar  pavarësinë e Kosovës. Këta ishin: Cen Tahiri, Zëvendëspresident i UNION-it Artistik në Diasporë dhe  Asllan Dibrani, udhëheqës i kulturës e Ramadan Dibrani, veprimtar i denjë që ndihmoi  pa kursye çështjen e pavarësisë së Kosovës.

Me këtë rast, mr.Nehat Hyseni, anëtar i Kryesisë së  kësaj shoqate (SHQLPK), në fjalimin e vet që mbajti para këtij tubimi, tha se  rëndësia e referendumit  qëndron në deklarimin e parë dhe të vetëm në historinë  e kësaj treve të vullnetit politik të shqiptarëve.

Duke folur për historikun  e Luginës së Preshevës, z. Hyseni përmendi  se Presheva, Bujanoci e Medvegja  deri më 1912 ishin  pjesë e Vilajetit të Kosovës kurse aktualisht janë në kuadër të Sërbisë.

- Përndryshe, këto komuna emërtohen si: Kosovë Lindore – nga faktori shqiptar, Luginë e Preshevës – nga faktori ndërkombëtar, “komuna në jug të Sërbisë” – nga pushteti serb, “rajoni i Moravicës” nga populli, etj. Por, është me rëndësi të emërtohen me një emër të përbashkët si rajon, që ka karakteristika të përbashkëta e që imponon nevojën për zgjidhje të mëvetësishme të organizimit territorial administrativ dhe kulturo-arsimor të kësaj treve, tha në fillim  Hyseni.

Pamje nga përkujtimi i 16 – vjetorit të mbajtjes së Referendumit më 1992

Në vazhdim ai përmendi se këto komuna sot janë të ballafaquara me një mospërfillje të skajshme  nga pushteti i Serbisë, me një mosinteresim për zhvillimin ekonomik dhe mirëqenien  e kësaj treve si dhe me restrikcione të ndryshme administrativo-politike e kulturore të cilat dukshëm ngushtojnë lirinë e shqiptarëve.

- Kjo popullatë pas vitit 1999 po ballafaqohet me probleme të shumta  si në komunikimin ekonomik poashtu edhe kulturor edhe me Kosovën gjë që ka shkaktuar dukshëm vështirësi dhe pasoja të rënda të cilat nxitën shpërngulje të theksuar të shqiptarëve, sidomos nga fshatrat e Malësisë së komunës së Bujanocit dhe të Peshevës që llogaritet se 30% e popullatës iku në Kosovë dhe një pjesë tjetër edhe për Turqi, kurse në komunën e Medvegjës nga 2800 shqiptarë që kishte para luftës erdhën në Kosovë dhe tash atje menxi që gjenden 700 veta edhe atë kryesisht popullatë e moshuar.

Obligimet ndaj shqiptarëve të Luginës të parashihen në Kushtetutën e Kosovës

Ndonëse ky përvjetor po përkujtohet për herë të parë pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës si shtet sovran dhe i pavarur, nga popullata e kësaj ane është vlerësuar lartë fakti se në Kosovë janë përcaktuar standarde të larta për respektimin e të drejtave dhe lirive të minoriteteve e në veçanti të atij serb. Poashtu vlerësohet lartë përkushtimi i faktorit politik dhe popullit të Kosovës në bashkëpunim dhe partneritet me faktorin ndërkombëtar. Prandaj,  jemi të bindur  se kjo është rruga më e mirë që krijon mirëqenie, liri dhe të drejta të standardeve të larta për minoritetet dhe mbarë popullin e Kosovës pa dallim përkatësie etnike dhe fetare. Në këtë mënyrë, Republika e Kosovës, si shtet më i ri në Evropë dhe botë, i kontribuon paqes dhe stabilitetit të rajonit dhe më gjërë, tha mr. Nehat Hyseni. Dhe, ky përkushtim dinjitoz në Kosovë për barazi dhe mirëqenie të minoriteteve assesi nuk duhet ta përjashtojë  përkujdesjen e saj si shtet sovran dhe i pavarur për shqiptarët që jetojnë si pakicë kombëtare në Sërbi. Ky obligim i Kosovës duhet të parashihet në Kushtetutën e Kosovës, tani kur po zhvillohet diskutimi publik për miratimin e saj. Andaj me të drejtë presim nga shteti i Kosovës si dhe nga faktori ndërkombëtar që të na mbështesin në këtë drejtim.

Është e ditur se faktori politik qysh në vitin 1999 është deklaruar unanimisht dhe në mënyrë eksplicite për një parim ndërkombëtar, atë të reciprocitetit, që do të thotë se ato të drejta që u garantohen serbëve dhe minoriteteve tjera në Kosovë, të njëjtat t’u garantohen edhe Shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Pra, për shqiptarët e Luginës së Preshevës dhe qyteteve tjera të Sërbisë, pakoja e Ahtisarit është e pranueshme për sigurimin e të drejtave dhe lirive të shqiptarëve të kësaj ane dhe më gjërë. Kjo do të ishte e mundur edhe me krijimin e të ashtuquajturave lidhje speciale me Kosovën, praktikë kjo që është aplikuar edhe në rajon, sidomos për serbët e Kosovës, të cilëve u mundësohet përkujdesje dhe mbështetje institucionale nga ana e Serbisë.

- Të përkujtojmë se lëmitë e arsimit, shkencës, kulturës, shëndetësisë e sportit, nuk  mund të zhvillohen në Luginën e Preshevës pa mbështetjen e Kosovës. Sidomos arsimi shqip që organizohet nga shkollimi fillor dhe i mesëm në përgatitjen e teksteve shkollore në gjuhën shqipe. Prandaj, është domosdoshmëri që të themelohet një univerzitet shqiptar që do të kishte për detyrë përgatitjen e kuadrove të reja të mësimdhënësve për ato shkolla, ka thënë Hyseni.

Meqë, pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës popullata  shqiptare po ballfaqohet me një valë të re antishqiptare, kjo të përkujton kohërat më të errëta të së kaluarës, sepse kjo popullatë është e frikësuar por edhe e lënë pasdore. Ekziston rreziku real i një shpërnguljeje të re masive. Prandaj, patjetër duhet ta kthejmë shpresën dhe sigurinë e tyre që policia multietnike e krijuar për këtë qëllim të mos e ndërrojë destinimin duke i detyruar policët shqiptarë të shërbejnë në vise tjera të banuara me serbë. Kërkojmë një demilitarizim të plotë të këtij rajoni dhe një monitorim efikas ndërkombëtar, tha në fund mr. Nehat Hyseni. 

H.Emërllahu