|
Ujė pėr shėndet
"Kush ėshtė i sėmurė, ka etje?- kjo
thėnie vėrteton se shumica e aneksave, kanė burimin nga marrja nė
sasi tė vogėl tė lėngjeve.
Shtrohet pyetja: ē? lloj lėngjesh duhet pirė? Ujė nga ujėsjellėsi
apo ujė mineral tė/pa gazuar?! Atėherė tė marrim mė mirė ujė
mineral?
Po dhe jo, pasi ėshtė nė pyetje ēmimi.
Lėngjet e pemėve dhe perimeve pėrmbajnė nė fakt shumė vitamina dhe
minerale, por edhe sasi tė lartė sheqeri. Kafja dhe ēaji tė merren
vetėm nė masė tė caktuar, pasi kėto sikur pijet alkoolike largojnė
nga trupi sasi tė madhe uji.
Sigurisht qė dini se njeriu mund tė jetojė rreth njė muaj pa ushqim,
por vetėm 5 deri nė 7 ditė pa ujė!
Uji ėshtė lėng pa erė, pa shije dhe pa ngjyrė. Njeriu humb ēdo ditė
rreth 1.5 deri 2.5 litra ujė, gjė qė duhet zėvendėsuar me anė tė
pirjes sė rregullt tė ujit. Diku rreth 1.3 litra largojmė me urinim,
1 litėr me anė tė lėkurės dhe frymėmarrjes dhe rreth 300 ml me anė
tė jashtėqitjes.
Rreth 2/3 e peshės trupore e pėrbėn uji. Kjo sasi uji nuk ėshtė e
njejtė tek tė gjithė, varet nga mosha dhe gjinia.
Nga mungesa e ujit rritet rreziku i sėmundjes sė veshkėve, bllokimi
dhe infeksioni i rrugėve tė urinimit, lėkura dhe mukoza thahet, qė
mundėson depėrtimin mė tė lehtė tė virusėve dhe bakterieve nė
mbrendi tė trupit.
Gjatė temperaturave tė larta, aktiviteve tė rėnda fizike, diaresė
dhe etheve, shtohet nevoja pėr ujė. Ata qė djersiten shumė, ata qė
shpesh janė nė lėvizje e udhėtim ose ata tė ciltė me kėnaqėsi
shkojnė nė saunė, duhet tė llogarisin se duhet shtuar sasinė e ujit
deri mė tri herė!
Etja shkaktohet kur trupi ynė ka humbur mė shumė se 0.5 % tė peshės
nė formė tė ujit, d.m.th. njė person qė peshon 70 kg. ndjen etje pas
njė humbje prej 350 ml te ujit. Shpesh ndodh qė kjo ndjesi tė mos
pėrceptohet e sidomos nė pleqėri, kur bie aktiviteti i qelizave dhe
receptorėve qė pėrceptojnė etjen.
Nė gjendje stresi fare pak mund tė pėrceptojmė etjen, qė ka pėr
pasojė zvogėlimin e koncentrimit dhe shfaqjen e lodhjes.
Shkaktarė i shpeshtė i kokėdhembjeve ėshtė uji i pakėt nė organizėm.
Uji ndihmon tė humbni nė peshė, pa marrė parasysh se ē? lloj diete
mbani. Uji nuk pėrmban kalori, por ama ndihmon nė harxhimin e
energjisė p.sh. ata qė pinė 1.5 deri 2 litra ujė (edhe ata qė vuajnė
nga mbipesha) nė ditė bėjnė djegien e 100 kilokalorive ( rreth 7000
kcal permban 1 kg ind djamor).
Gjatė ēdo ngrėnie, shoqėroni ushqimit lėngje, e veēanėrisht
preferohet 0.5 l ujė (jo tė ftohtė) para ushqimit, sepse mbush
lukthin dhe stimulon metabolizmin.
Varėsisht nga mbingarkesat dhe aktivitetet fizike qė kryejnė
individė tė caktuar, marrja e lėngjeve nė sasi tė madhe ėshtė e
domosdoshme. Sportet e ndryshme dhe kohėzgjatja e stėrvitjeve, bėn
qė njė sportist tė humb 1 deri nė 4 litra lėngje me anė tė djersėve!
Senad Bajrami
|
|